تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 648

مساهمون:

ص٦٤٨

بنجره

(
banjare
) ا . پ . پنجره .

بنجشك

(
benjeck
) ا . پ . گنجشك .

بنجشك‌زوان

(
benjeck - zav n
) ا . پ . لسان العصافير كه درخت زبان گنجشك باشد .

بنجك

(
bonjak
) ا . پ . پنبهء محلوج و گلوله كرده و آماده شدهء جهت رشتن .

بنجنجست

(
banjanjost
) ا . ع . گياهى كه بپارسى پنج انگشت گويند .

بنجيدن

(
banjidan
) ف م . پ . كمك كردن و يارى كردن . و قطعه قطعه بريدن . و منقسم كردن . و خرد كردن . و ساختن و كنانيدن . و ف ل . مهربان شدن . و برخاستن . و طلوع كردن .

بنچه

(
bonce
) ا . پ . جمعى كه بر اصناف حرف و صنعت و رعيت بندند و ماليات و بدهى آنها .

بنح

(
banh
) م . ع . بنح اللحم : بريد گوشت را و قسمت كرد ( و الفعل من فتح ) .

بنح

(
bonoh
) ع . ج ا . عطايا - كان اصله منح (
monoh
) .

بند

(
band
) ا . پ . محل اتصال دو عضو بهم يعنى مفصل مانند بندهاى انگشتان و بند آرنج و بند زانو و جز آنها . و محل اتصال دو چيز بهم مانند بندهاى نى و نى هفت بند و هر يك از فصول و فقرات نامها چنان كه گويند اين عهدنامه داراى دوازده بند است يعنى دوازده فصل . و پاره‌اى از آهن و يا از روى كه بدان آوند شكسته را پيوند مىكنند و بتازى قونة گويند . و زنجير و ريسمانى كه برپاى و يا دست ديوانگان و اسيران و گنهكاران نهند . و تنكهء آهنى كه بر صندوق و كشتى و مانند آن جهت استحكام زنند . و قفل . و مكر و حيله و فريب و زرق و سالوسى . و عهد و پيمان و شرط . و غم و غصه و محنت . و عقده و گره . و حبس . و سدى كه در جلو آب بندند و كمربند و ميان‌بند . و ريسمان و طناب . و رهن و گرو . و حيله و فن كشتىگيرى . و طومار كاغذ . و پس گرفتن آنچه غنيم برده باشد . و آنچه از غنيم در دار الحرب گيرند . و قيطان پنبه‌اى و يا ابريشمى كه در ميان لولهء كاغذ و طومار بندند . و طناب ابريشمى و يا پنبه‌اى كه بدان شمشير را حمايل كنند و يا بر كمر بندند . و بافته‌اى كه از نيفهء تنبان و چاقچور گذرانيده و در كمر استوار ببندند . و بافته‌اى كه بقبا و ارخالق وصل كرده گره زنند . و طمع و توقع . و نام پرنده‌اى معروف به غليواج . و در اصطلاح بديع بند تركيب و ترجيع آن بيتى باشد كه شاعر بعد از ايراد چند بيت برديف و قافيهء ديگر بياورد . و اخ . نام ولايتى . و م ف . خيال . و مقام چنان كه گويند فلان دربند آزار فلان است يعنى در خيال آزار فلان . و فلان در بند سفر است يعنى در مقام سفر . ص . در اين معنى هم مانند صفت تعيينى استعمال مىشود مانند يك بند گاو كه جفت گاوى را گويند با هم بسته و به آنها زراعت كنند و گردون و اراده را كشند . و يك بند كاغذ ده دسته باشد و هر دسته‌اى بيست و چهار ورق . و هم مانند صفت توصيفى مانند كمربند و دست‌بند و نقشبند و پابند . و بندبازى ا . : ريسمان بازى . و بند آمدن ف ل . : بازايستادن . و سد شدن . و موقوف شدن . و بند بستن ف م . : سد بستن و توقع و طمع داشتن . و بند زدن : آوند شكسته را با پاره‌هاى آهن و يا روى پيوند كردن . و بند شدن ف ل . : ماندن . و چسبيدن . و محكم شدن . و بند كردن ف م . : اسير كردن . و محكم گرفتن . و آلت رجوليت را بر عضو كسى نهاده زور كردن . و جماع كردن . و بند شهريار ا خ . نام نوائى از موسيقى .

بند

(
band
) ا . ع . - مأخوذ از فارسى - علم بزرگ كه زير آن ده هزار مرد باشد . ج بنود و بند كشتىگيرى . و آبى كه سكر آورد . و پيادهء فرزين . و ا خ . نام موضعى .

بند

(
bend
) ا خ . ع . نام گروهى برا در سند .

بندآب

(
band - b
) ا . پ . سدى كه در جلو آب بندند . و جزيره . و متصل و پيوسته .

بنداد

(
bond d
) ا . پ . بنياد . و پشتيبان و اصل هر چيز .

بندار

(
bon - d r
) ص . پ . ثابت . و جامد و سخت . و اصلى . و محقق و مقرر . و باهوش و دانا . و صاحب مكنت و تجمل . و كيسه‌دار . و خانه‌دار . و مايه‌دار . و آنكه چيزى را نگاه دارد تا به قيمت گران‌تر بفروشد . و گران‌فروش . وا . ذخيره و انبار . و داه‌فروش . و اسب‌فروش . و ا خ . نام شاعرى از اهل رى مداح صاحب بن عباد .

بندار

(
bon - d r
) ا . ع . - مأخوذ از فارسى - آنكه خريد و فروخت جواهر مىنمايد . و تاجرى كه متاع را نگه دارد تا به قيمت گران بفروشد . ج : بنادرة . و ا خ . نام محدثى .

بندارى

(
band ri
) ا . پ . جزء متشابه .

بندافلون

(
band felun
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - گياه پنج انگشت .

بنداق

(
band q
) ا . پ . يك قسم كلاهى دراز و شبيه بتاج كه درويشان و قلندران مىپوشند .

بندامير

(
bande - amir
) ا خ . پ . بندى در حوالى شيراز كه در زمان عضد الدولهء ديلمى ساخته شده .

بندبازى

(
band - b zi
) ا . پ . قسمى از بازى . و برجهيدگى به روى طناب .

بندباكورى

(
band - b kuri
) ا . پ نام يك نوع گياهى .