تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 630

مساهمون:

ص٦٣٠

بكئ

(
baki '
) و بكيئة (
baki'at
) ص . ع . ناقة بكئ و ناقة بكيئة : ماده شتر كم شير ج . بكاء و بكايا .

بكياسا

(
beky s
) ا . پ . سربار و بستهء كوچكى كه بر بالاى بار ستور گذارند .

بكيت

(
bakit
) و بكيتا (
bakit
) ا . پ . اعيان و اشراف .

بكير

(
bokayr
) ا . خ . ع . از اعلام است .

بكيرة

(
bakirat
) ا . ع . نوباوه و خرمابن زودرس .

بكيك

(
bakik
) ص . ع . ذكر بكيك : شمشير در خاك اندازنده .

بكيل

(
bakil
) ا خ . ع . قبيله‌اى از همدان .

بكيل

(
bakil
) ص . ع . خوشنماى در لباس و رفتار يقال هو جميل بكيل .

بكيلة

(
bakilat
) ا . ع . غنيمت . و طبيعت و ميش و بز با هم آميخته . و گوسپندان آميختهء با گوسپندان ديگر يق ظلت الغنم بكيلة واحدة و عببثة واحدة اذا لقيت الغنم غنما اخرى و اختلط بعضها ببعض - و هو مثل يضرب فى اختلاط القوم و تساويهم فى الفساد ظاهرا و باطنا . و نيز بكيلة بمعنى بكالة است مر . بكالة .

بكيم

(
bakim
) ص . ع . ابكم و مرد گنگ و كر . ج : بكمان (
bokm n
) .

بگ

(
beg
) و (
bag
) ص . پ . - مأخوذ از بيگ تركى - و در سابق يكى از القاب بزرگ بوده كه باميران و سرداران مىداده‌اند مثل آنكه اخيرا در ممالك عثمانى چنين بود و پادشاه را خان و سرداران بزرگ را بگ مىگفته‌اند ولى الحال از القاب پست بشمار آيد . مر . بيگ .

بگاره

(
bagg re
) ا . پ . قسمى از قايق بزرگ كه داراى شراع است .

بگاه

(
bag h
) م ف . پ . بوقت . و صبح و پگاه و بامداد و هنگام فجر .

بگتر

(
bagtar
) ا . پ . نوعى از لباس آهنين كه در روى آن مخمل و زربفت كشيده در روز جنگ پوشند .

بگترپوش

(
bagtar - puc
) ص . پ . زره پوشيده .

بگترى

(
bagtari
) ص . پ . پوشندهء بگتر و ا . آنكه بگتر مىسازد .

بگده

(
bagde
) ا . پ . كارد پهن و بزرگ و ساطور .

بگذار !

(
bogz r
) پ . كلمهء امر از گذاشتن .

بگذاشتن

(
bogz ctan
) ف م . پ . رها كردن و آزاد كردن . و گذاشتن . و اجازهء گذشتن دادن . و بر طرف كردن .

بگردانيدن

(
be - grd nidan
) ف م . پ . برگردانيدن و منحرف كردن و ف ل . پشت گردانيدن . و برگشت گرفتن .

بگرديدن

(
be - gardidan
) ف ل . پ . گردش كردن و سير كردن . و برگشتن . و تغيير يافتن . و بگرديدن از چيزى : بىميل شدن به آن چيز . و برگشتن از آن .

بگزاده

(
bagz de
) ا . پ . پسر شاهزاده . و سوار .

بگسل !

(
begsel
) و (
bogsel
) پ . كلمهء امر يعنى قطع كن .

بگسليدن

(
bogselidan
) ف م . پ . قطع كردن . و از هم جدا كردن . و جدا كردن و ترك اختلاط و آشنائى نمودن .

بگشان

(
bagc n
) ا . پ . انجمن اعيان و اشراف .

بگم

(
bagam
) ا . پ . مر . بقم .

بگم

(
begom
) ا . پ . ملكه . و مادر ملكه . و زن نجيب و خاتون محترم .

بگمار !

(
begm r
) پ . كلمهء امر يعنى فتح كن و غلبه نما .

بگمار

(
bogm r
) ا . پ . پيروز و مظفر و غالب .

بگماز

(
bagm z
) ا . پ . غم و اندوه . و پيالهء شراب . و مهمانى و ضيافت . و بگماز كردن ف ل . : مجلس شراب داشتن . و مهمانى نمودن .

بگماز

(
begm z
) ا . پ . شراب . و شرابخورى . و پيالهء شراب .

بگند

(
bagand
) ا . پ . آشيان مرغان .

بگنگ

(
bagang
) ا . پ . بكنگ و حيوان دم بريده .

بگنى

(
bagni
) ا . پ . نبيذ و شرابى كه از برنج و ارزن و جو و مانند آنها سازند و بوزه نيز گويند .

بگو !

(
begov
) و (
bogu
) پ . كلمهء امر از گفتن .

بگه

(
bagah
) م ف . پ . مر . بگاه .

بگهتر

(
be - gah - tar
) م ف . پ . بگاه‌تر . و بهترين گاه .

بگير

(
bogir
) و بگيز (
bagiz
) ا . پ . بكير و فلوس خيار شنبر .

بل

(
bal
) ا . پ . پاشنهء پاى .

بل !

(
bel
) پ . كلمهء امر مخفف بهل يعنى بگذار .

بل

(
bel
) ا . پ . يك قسم ميوه‌اى شبيه به بهى .

بل

(
bol
) پ . حرفى است كه هميشه در جلو اسم استعمال شود و بمعنى كثرت بود مانند بلهوس و بلكامه يعنى بسيار هوس و بسيار كام .

بل

(
bal
) ع . حرفى است بمعنى اضراب يعنى اعراض و اگر پس از آن جمله واقع شود بمعنى اضراب و ابطال خواهد بود مانند قوله تعالى :
قالُوا اتَّخَذَ الرَّحْمنُ وَلَداً سُبْحانَهُ بَلْ عِبادٌ مُكْرَمُونَ
اى بل هم عباد . و يا انتقال از غرض بغرض ديگر مانند
وَ ذَكَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلَّى بَلْ تُؤْثِرُونَ