تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 492

مساهمون:

ص٤٩٢

ايواى !

(
ay - v y
) پ . كلمهء تأسف .

ايوب

(
oyub
) م . ع . آب ايابا و ايوبا . مر . اياب .

ايوب

(
ayyub
) ا خ . ع . نام پيغمبرى . و ابو ايوب ا . : شتر .

ايور

(
oyur
) ع . ج اير .

ايوره

(
eyvare
) ص . پ . آراسته و پيراسته .

ايوز

(
eyvaz
) و ايوزه (
eyvaze
) ص . پ . آراسته و پيراسته .

ايوم

(
ayvam
) ص . ع . يوم ايوم : روز بسيار روشن . و روز سخت .

ايوم

(
oyum
) ع . ج ايم و ايم (
ayyem
) .

ايوم

(
oyum
) م . ع . آم ايما و ايوما مر . ايم (
aym
) .

ايومن

(
ayuman
) ا . پ . بلغت زند و پازند چشم و عين .

ايون

(
ayyuna
) ع . ج اى (
ayyo
) .

ايه !

(
ih
) پ . كلمه‌ايست كه در بيزارى از چيزى استعمال مىكنند .

ايه

(
ih
) ع . كلمهء زجر است يعنى بس است .

ايه !

(
iha
) و (
ihe
) و (
ihen
) ع . كلمهء فعل بمعنى امر يعنى ديگرگوى و بيار يق ايه يا رجل . و چون آن را متصل بكلمهء ديگر كنند گويند

ايه

(
ihen
) يق ايه حديثا .

ايه !

(
iha
) و ايها ! (
ihan
) ع . كلمهء امر يعنى خاموش باش .

ايها !

(
ayh
) ع . يعنى هيهات .

ايها

(
ayyoh
) ع . يعنى اى يق يا ايها الرجل يعنى اى مرد . و اين كلمه را در فصل ميان حرف ندا و منادى آورند و در اين صورت منادى را هم مرفوع و هم منصوب خوانند .

ايهاء

(
Ih '
) م . ع . اوهى يده ايهاء : شكست دست او را . و اوهيت السقاء : دريده گردانيدم مشك را . و نيز ايهاء : كفيده گردانيدن . و سست و فروهشته كردن . و گول گردانيدن .

ايهاب

(
ih b
) م . ع . اوهبه لك ايهابا : آماده نمود آن را از براى تو . و اوهب له الشيئى : هميشه بود از براى وى آن چيز . و نيز ايهاب : دست دادن چيزى .

ايهات !

(
ayh ta
) ع . لغة فى هيهات .

ايهات

(
ih t
) م . ع . اوهت اللحم ايهاتا : بوى گرفت آن گوشت . و كذلك ايهت اللحم .

ايهاج

(
ih j
) م . ع . آتش افروختن .

ايهاط

(
ih t
) م . ع . سست و گران گردانيدن . و مقلوب ساختن . و در مكروه و ناپسند انداختن . و بر زمين زدن چندانكه نتواند برخيزد . و كشتن .

ايهاف

(
ih f
) م . ع . نزديك رسيدن چيزى . و آسان گشتن يق ما يوهف له شيئى الا اخذه .

ائهال

(
e'h l
) م . ع . آهله لذلك ائهالا : او را شايسته و سزاوار اين كرد . و آهلك الله فى الجنة : داخل كند خدا تو را در بهشت . و زن دهد تو را در آن .

ايهام

(
ih m
) م . ع . غلط كردن در حساب يق اوهم كذا من الحساب . و گذاشتن يق اوهم من صلاته ركعة . و به گمانى افگندن . و رفتن دل بسوى چيزى بدون قصد آن . و تهمت نهادن . و اوهم الشيئى : ترك كرد همهء آن چيز را .

ايهام

(
ih m
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - غفلت و سهو و خطا . و اهمال . و كنايه و رمز . و سخن مبهم و مشكوك . و در اصطلاح عروض آوردن شاعر لفظى را كه داراى دو معنى باشد و مراد معنى بعيد آن بود .

ايهان !

(
ayh na
) و (
ayh ne
) ع . بمعنى هيهات .

ايهان

(
ih n
) م . ع . سست كردن . و در نيمهء شب درآمدن .

ايتها

(
ayyatoh
) ع . مؤنث ايها .

ايهقان

(
ayhoq n
) ا . پ . خردل صحرائى .

ايهقان

(
ayhoq n
) ا . ع . گياهى مأكول و دراز و گل آن سرخ و برگش پهن و گويند جرجير دشتى است كه به فارسى انداو گويند و ثمر آن بر شكل اسفناج رومى باشد .

ايهك !

(
ayhaka
) ع . كلمهء اعزا . و تحريص بمعنى و يحك .

ايهم

(
ayham
) ا . ع . مرد بىخرد و بىعقل و نافهم . ج : يهم (
yohm
) . و سنگ تابان . و كوه دشوار گذار . و مرد كر و مرد شجاع و دلير . و دشت بىپايان . و جبلة بن ايهم آخر ملوك غسان است .

ايهم

(
ayyahom
) ع . يعنى كداميك از ايشان .

ايهما

(
ayyohom
) ع . يعنى كداميك از آن دو .

ايهمان

(
ayham ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه . به لغت اهل باديه توجبه و شتر مست ديوانه . و بلغت مردم شهرى سيل و حريق .

ائياس

(
e'y s
) م . ع . آيسته ائياسا : نااميد گردانيدم آن را .

ائيافة

(
e'y fat
) م . ع . آفت رسيده شدن .

ائيام

(
e'y m
) م . ع . آيمتها ائياما : بيوه گردانيدم آن زن را .

ايئة

(
ay'at
) ا . ع . شكل و هيئت .

ايئة

(
oya'at
) ا . ع . الف همزه .

ايئمة

(
oyya'mat
) ج ا . ع . مصغر ائمة (
aemmat
) يعنى امامهاى كوچك .

ايينقات

(
oyayneq t
) ج ا . ع . ناقه‌هاى كوچك و خرد .

اييب

(
oyayyeb
) ا خ . ع . مصغر ايوب يعنى ايوب خرد و كوچك .