تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 389

مساهمون:

ص٣٨٩

امذاء

(
emz '
) م . ع . زن جلبى كردن و افزونى كردن درآميختن آب به شراب . و مذى آوردن مرد . و بچراگاه گذاشتن اسب را . و امذ بعنان فرسك يعنى بگذار آن را .

امذار

(
emz r
) م . ع . امذرت الدجاجة البيضة فاسد كرد آن مرغ تخم را .

امذال

(
emz l
) م . ع . خفتن پاى و سست شدن .

امذح

(
amzah
) ص . ع . آنكه در رفتن هر دو رانش بهم سايد . و بد بوى . و ما امذح ريحه چه گنده بويست آن .

امذر

(
amzar
) ا . ع . بسيار شونده بحاجتگاه .

امذقرار

(
emzeqr r
) م . ع . به آب آميخته گرديدن شير و خون . و امذقر اللبن الرائب در وقتى گويند كه شير خفته يك طرف ايستد و آب يك طرف و يا آنكه با آب مخلوط گردد .

امذلال

(
emzel l
) م . ع . سست و فروهشته شدن .

امذلال

(
emzel l
) ا . ع . سستى اندام و جز آن .

امر

(
amr
) ا . ع . فرمان - ضد نهى - او امرج . و كار و حادثه امورج . و الو الامر اصحاب رسول صلى اللّه عليه و آله و يا ائمهء اطهار سلام اللّه عليهم و پيروان آنها از علماى امت و از اهل دول و امارت كه علم و دين داشته باشند . و امرامر (
emron
) كار زشت و شگفت .

امر

(
amr
) امر علينا امرا ( از باب نصر و سمع و كرم ) : حاكم و فرمان‌روا شد بر ما و امره و به امرا ( از باب نصر ) : حكم كرد او را . و امره الله بسيار گردانيد خداى نسل و مواشى آن را .

امر

(
amr
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - حكم و فرمان و فرازمان . و كار . و امر كردن فرمان دادن . و امر بمعروف وادار كردن كسى را بر اجراى ضروريات دين . و امر مهم كار مهم و امر بمعروف و نهى از منكر را ده‌يوپد گويند .

امر

(
emr
) ص . ع . زشت و شگفت يق جئت شيئا امرا .

امر

(
amar
) م . ع . امر امرا و امرة ( از باب سمع ) : بسيار شد و كامل گرديد . و امر الامر امرا سخت شد كار و بلند گرديد و امر الرجل بسيار مال و بسيار قوم شد آن مرد .

امر

(
amar
) ا . ع . كسى . يق ما بالدار امر نيست در خانه كسى و ا . خ . موضعى بديار عظفان و نيز امرج امرة (
amarat
) .

امر

(
amer
) ص . ع . بركت يافتهء در مال و نسل .

امر

(
emmar
) و (
ammar
) ص . ع . مرد سست راى فرمان‌بردار هركس .

امر

(
emmar
) ا . ع . برهء خرد و امرة مؤنث آنست . و ما له امر و لا امرة نيست او را چيزى .

امر

(
ammar
) ص . ع . تلخ‌تر . و تلخ روده و سختى . و فلان امر عقد امنه فلان محكم كار ترست ازو . و قوله تعالى :
وَ السَّاعَةُ أَدْهى وَ أَمَرُّ
قيامت فضيح‌تر و تلخ‌ترست .

امرا

(
amr
) ا . پ . بلغت زند و پازند خر .

امرا

(
amar
) ا . پ . شراب انگورى .

امرا

(
omar
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اميران و سرداران . و امراى عظام سرداران بزرگ .

امراء

(
emr '
) م . ع . چون مهموز باشد گوار گرديدن طعام . و چون يائى بود بسيار شير شدن ماده شتر .

امراء

(
omar '
) ع . ج . امير .

امرات

(
amr t
) ع . ج مرت (
mart
) .

امراج

(
emr j
) م . ع . گذاشتن . و امرج البحرين اى فلاهما بحيث لا يلتبس احدهما بالاخر . و جنين مشيمه و خون بسته شده انداختن ناقه . يق امرجت الناقه امراجا و . چرانيدن ستور را . و وفا ناكردن پيمان را .

امراح

(
emr h
) م . ع . فيرنده و شادمان گردانيدن . يق امرحه الكلاء .

امراخ

(
emr x
) م . ع . تنك گردانيدن خمير را .

امرار

(
emr r
) ع . ج . مر (
morr
) و ج . مرة (
morrat
) و ج . مرة (
merrat
) .

امرار

(
emr r
) م . ع . گذرانيدن كسى را بر پل . و برانگيختن كسى را كه بر پل رود . و شتر را بدنبش گرفته گردانيدن چندان كه رام گردد . و تلخ كردن و تلخ گرديدن ( لازم و متعدى است ) يق ما يمر و ما يحلى نه ازو ضرريست كسى را و نه سودى . و تلخه ناك شدن گندم . و سخت تافتن رسن را . و سخن تلخ گفتن . و كاويدن . و در پيچيدن به كسى تا بيفگنند او را .

امراس

(
amr s
) ع . ج . مرس (
maras
) و ج ج . مرسة (
marasat
) .

امراس

(
emr s
) م . ع . بجاى مجرى بازگردانيدن رسن بكره را . و ميان بكره و قعو افگندن رسن را - از لغات اضدادست .

امراش

(
amr c
) ع . ج . مرش (
marc
) .

امراض

(
amr z
) ع . ج . مرض .

امراض

(
amr z
) ا . پ . مأخوذ از تازى - بيماريها و ناخوشيها .

امراض

(
emr z
) م . ع . بيمار گردانيدن . و بصواب نزديك شدن در راى . و بيمارى يافتن . و خداوند مال آفت رسيده شدن .