تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 281

مساهمون:

ص٢٨١

اصموخ

(
osmux
) ا . ع . سوراخ گوش .

اصميكاك

(
esmik k
) م . ع . خشم گرفتن مرد . و نيك ستبر گرديدن شير . و تر شدن زمين از باران يق اصماكت الارض .

اصميلال

(
esmil l
) م . ع . سخت گرديدن و انبوه شدن گياه و درهم پيچيدن آن . و خشك و سخت گرديدن نان .

اصن

(
asann
) ص . ع . رجل اصن . مرد متغافل .

اصناء

(
asn '
) ع . ج صنو (
senv
) .

اصناء

(
esn '
) م . ع . اصنى عند القدر : نشست نزديك ديگ بحرص كه گوشت را كفانيده كباب سازد و بريانى كند به حدى كه او را صناء يعنى خاكستر رسيد .

اضنات

(
esn t
) م . ع . استوار و محكم كردن .

اصناخ

(
asn x
) ع . ج صنخ (
senx
) .

اصناع

(
asn '
) ع . ج صنع (
sen '
) .

اصناع

(
esn '
) م . ع . يارى كردن كسى را . و آموختن نادان كارى را . و محكم كردن كارى .

اصناعى

(
esn iy
) ص . ع . رجل اصناعى الايدى : مرد چرب دست و باريك كار و ماهر در پيشه و كار خود .

اصناف

(
asn f
) ع . ج صنف (
sanf
) و (
senf
) .

اصناف

(
asn f
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - اشكال . و انواع و اقسام . و اجناس گوناگون . و رعايا و دهاقين و مردمان بازارى كه در بازار كسب مىكنند . و اصناف خلق : همهء طبقات مختلف از مردمان . و اصناف قبايل : قبايل مختلف . و اصناف مختلفه : اقسام مختلفهء گوناگون .

اصناق

(
esn q
) م . ع . عزيمت كردن بر كارى و ثبات ورزيدن يق اصنق عليه . و اصنق فى ماله : نيكو خدمت كرد شتران را .

اصنام

(
asn m
) ع . ج صنم (
sanam
) .

اصنام

(
asn m
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - بتها .

اصنان

(
esn n
) م . ع . صاحب صنان و گند بغل گرديدن . و تكبر نمودن . و خشمناك شدن يق اصن الرجل . و اصن اللحم : برگرديد بوى گوشت . و اصنت الناقة : باردار گرديد آن ماده‌شتر . و سركشى نمود بر گشن . و اصن الماء : متغير گشت آب و برگرديده رنگ و بوى شد . و اصن على الامر : قيام ورزيد بر آن كار . و اصنت الفرس : در آويخت بچهء آن اسب در شكم مادر و دفع كرد سر خود را در خوران مادر يعنى سر روده و روده‌اى كه متصل دبر است .

اصنع

(
asna '
) ص . ع . باصنعت‌تر . و نيكوتر .

اصنف

(
asnaf
) ا . ع . شترمرغ نر خراشيده ساق . ج : صنف (
sonf
) .

اصنوجة

(
osnujat
) ا . ع . رشته‌هائى كه از خمير آرد گندم سازند .

اصو

(
asv
) م . ع . اصا النبت اصوا ( از باب نصر ) : بسيار شد آن گياه و بهم پيوست .

اصواء

(
asv '
) ع . ج صوىّ و ج ج صوّ

اصواء

(
esv '
) م . ع . خشك شدن .

اصوات

(
asv t
) ع . ج صوت .

اصوات

(
asv t
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - آوازها و صداها .

اصواع

(
asv '
) ع . ج صاع .

اصواف

(
asv f
) ع . ج صوف .

اصوب

(
asvab
) ص . ع . راست‌تر . و راست‌گوىتر . و باصلاح‌تر .

اصوبيت

(
asvabiyat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - باصلاح‌تر بودن كارى .

اصور

(
asvar
) ص . ع . كژ . و كژ گردن . ج : صور .

اصورة

(
asverat
) ع . ج صوار .

اصوص

(
asus
) ا . ع . شتر مادهء يك سالهء باقوت . ج : ا صص . يق اصوص عليها صوص يعنى شتر مادهء فربه يك سالهء باقوتى كه بر آن شخص سخت زفت و ناكس كه در مهتاب تنها خورد تا مهمان او را نبيند نشسته است . و نيز اصوصر : دزد . و ماده شتر بسيار شير . ج : اصص .

اصوع

(
asvo '
) و اصؤع (
as'o
) ع . ج صاع .

اصوف

(
asvaf
) ص . ع . كبش اصوف : گوسپند بسيار پشم .

اصول

(
osul
) ا . پ . حركت موزون خوش‌آيند . و باصطلاح موسقى هيفده آواز را گويند : اول مخمس . دويم بحر ترك ضرب كه تركى نيز گويند . سيوم دو يك . چهارم و در ؛ پنجم ثقيل . ششم خفيف . هفتم چهار ضرب . هشتم در افشان . نهم ماتين . دهم ضرب الفتح . يازدهم اصول فاخته . دوازدهم چنبر . سيزدهم نيم ثقيل . چهاردهم اذفر . پانزدهم ارصد . شانزدهم رمل . هفدهم هزج .

اصول

(
osul
) ا . ع . علمى كه در آن از ادلهء شرعيه كه چهار اصول فقه باشد بحث مىكند و اين چهار اصول عبارت است از كتاب و سنت و اجماع و قياس .

اصول

(
osul
) ع . ج اصل .

اصول

(
osul
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - ريشه‌ها و اصول و فروع : ريشه‌ها و شاخه‌ها .

اصولى

(
osuli
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - طايفه‌اى از علماى اسلام كه در امور شرعيه بعلم اصول عمل مىكنند - مقابل اخبارى .

اصون

(
asvan
) ص . ع . نگاهدارنده‌تر