تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 275

مساهمون:

ص٢٧٥
آورده بود .

اصحن

(
ashon
) ج . ج صحن (
sahn
) .

اصحيرار

(
eshir r
) م . ع . خشك شدن گرفتن گياه .

اصحيمام

(
eshim m
) م . ع . زرد شدن گياه . و نيك سبز گرديد آن - از لغات اضداد است - و با سياهى سبزى آن زردى آميخته شدن . و متغير شدن گياه زمين . و پشت دادن باران بوى . و خشك شدن گرفتن زراعت . و سرما زده شدن آن . و نيز اصحيمام : زرد شدن .

اصخاد

(
esx d
) م . ع . درآمدن در گرما . و گرم كردن چلپاسه خود را در آفتاب .

اصخار

(
esx r
) م . ع . در جاى سنگناك درآمدن .

اصخيتات

(
esxit t
) م . ع . اصخات الجرح اصخيتاتا : فرونشست آماس آن زخم . و اصخات المريض : به شد آن بيمار .

اصد

(
esad
) ع . ج اصدة .

اصدء

(
asda '
) ص . ع . كميت اصدء : اسب نيك سرخ مايل بسياهى . و جدى اصدء : بزغالهء سرخ كه بسياهى زند .

اصداء

(
esd '
) م . ع . مردن . و اصدى الجبل : آواز داد كوه .

اصداد

(
esd d
) م . ع . باز داشتن كسى را از چيزى . و برگردانيدن يق اصده عن كذا . و اصد الجرح : ريمناك شد آن زخم .

اصدار

(
esd r
) م . ع . بازگردانيدن .

اصداع

(
essed '
) م . ع . متفرق و پريشان گشتن .

اصداغ

(
asd q
) ع . ج صدغ .

اصداف

(
asd f
) ع . ج صدف .

اصداف

(
esd f
) م . ع . برگردانيدن كسى را و ميل دادن .

اصداق

(
esd q
) م . ع . دست پيمان ناميدن .

اصدة

(
esdat
) ا . ع . جاى جمع شدن قوم . ج اصد .

اصدة

(
osdat
) ا . ع . پيراهن كوچك . و يا پيراهن كوچك كه زير جامه پوشند . و شتران خردسال .

اصدح

(
asdah
) ا . ع . شير بيشه .

اصدر

(
asdar
) ص . ع . بزرگ سينه .

اصدران

(
asdar ne
) ا . بصيغهء تثنيه . ع دو رگ زير صدغين . و جاء يضرب اصدريه : آمد در حالى كه فارغ بود .

اصدغان

(
asdaq ne
) . بصيغهء تثنيه . ع . نام دو رگ در زير دو صدغ .

اصدف

(
asdaf
) ص . ع . فرس اصدف : اسبى كه رانها را نزديك و سمها را دور دور نهد و در هر دو بند دست وى اندك پيچيدگى بود . و سم آن بجانب راست ميل كند .

اصدق

(
asdaq
) ص . ع . راستگوتر . و راست‌تر .

اصدقا

(
asdeq
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - مردمان صديق و راستگو .

اصدقاء

(
asdeq '
) ع . ج صديق .

اصدم

(
asdam
) ص . ع . بركنده‌تر .

اصر

(
asr
) م . ع . شكستن . و مايل كردن . و بازداشتن . و حبس كردن . و اصار ساختن براى خانه ( و الفعل من ضرب ) .

اصر

(
asr
) و (
esr
) و (
osr
) ا . ع . پيمان . و بار . و گناه . ج : آصار و اصران .

اصر

(
esr
) ا . ع . آصرة يعنى آنچه مايل گرداند شخص را به چيزى . و قسم كه بطلاق زن و يا بآزادى بنده و يا به نذر خدا خورده شود . و سوراخ گوش . ج : آصار و اصران .

اصر

(
osor
) ع . ج اصار .

اصراء

(
esr '
) م . ع . خريدن و يا فروختن مصراة را .

اصراب

(
esr b
) م . ع . اصرب اليه مالا : داد به او مال را . و نيز اصراب : شير ترش خورانيدن كسى را .

اصراح

(
esr h
) م . ع . پيدا و آشكار كردن .

اصرار

(
esr r
) م . ع . اصر السنبل : آمادهء برآمدن گرديد آن خوشه . و اصر فلان : دور رفت فلان و شتافت . و اصر على الامر : عزيمت نمود بر آن كار و ثبات و دوام ورزيد . و اصر الفرس باذنه : راست كرد اسب گوش را تا بشنود .

اصرار

(
esr r
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ابرام . و ايستادگى و پايدارى و ثبات . و لجاجت . و اصرار كردن ف ل . : ثبات و دوام ورزيدن . و ايستادگى كردن در كارى . و نيز اصرار كردن : لجاجت كردن و ايستادگى نمودن . و اصرار داشتن : ثبات داشتن . و لجاجت داشتن و مصر بودن .

اصراف

(
esr f
) م . ع . حركت روى را در شعر مختلف آوردن يعنى يك قافيه برفع و ديگرى بجر و يا يكى برفع و ديگرى بنصب يق اصرف شعره .

اصرام

(
asr m
) ع . ج صرم و صريم .

اصرام

(
esr m
) م . ع . بوقت درو رسيدن خرمابن . و محتاج و صاحب عيال بسيار گرديدن شخص . و صاحب گلهء شتران شدن .

اصران

(
esr n
) ع . ج اصرو اصر و اصر .

اصرة

(
aserrat
) ع . ج صرار و صرار .

اصرع

(
asro '
) ع . ج صرع و صرع .

اصرم

(
asram
) ص . ع . مرد محتاج بسيار عيال . و ا خ . نام چند نفر صحابى .