تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 6

مساهمون:

ص٦

آبدنگ

(
b - dang
) ا . پ . كارخانهء برنج‌كوبى

آبدوات كن

(
b - dav t - kon
) ا . پ . قاشق كوچكى كه بدان در دوات تحرير آب ريزند .

آبده

(
b - deh
) ا . پ . جلال‌دهندهء به كسى .

آبده دست

(
b - deh - dast
) ا . پ . بزرگ مجلس كه آرايش صدر و زينت مجلس از او بود . و ا خ . حضرت رسالت پناه صلى اللّه عليه و آله .

آبديده

(
b - dide
) ص . پ . گريان و كسى كه مىگريد .

آبدين

(
bedin
) ع . ج ابد . و ابد - الابدين (
badol ' bedin
) هميشه و جاويد

آبذان

(
bz n
) ا . پ . سزاوار و لايق و خاندان .

آبرانه

(
b - r ne
) ا . پ . كسى كه در روى آب و دريا سفر مىنمايد .

آبراه

(
b - r h
) ا . پ . قنات و مجراى آب و نهر و آب گذر و جوى و آبريز . و بستر رودخانه و هر جائى كه از آن آب عبور كند .

آبراهه

(
b - r he
) ا . پ . گذر آب . و سيلاب . و مجراى دمعه .

آبرخ

(
b - rox
) ا . پ . آبرو .

آبرفت

(
b - roft
) ا . پ سنگى كه آب آن را تراشيده و مدور كرده باشد .

آب ركن‌آباد

(
be - rokn b d
) ا خ . پ . نهرى در شيراز از بناهاى ركن الدولهء ديلمى .

آب ركنى

(
b - rokni
) ا خ . پ . مر . آب ركن‌آباد .

آبرو

(
bru
) ا . پ . جاه و مرتبه و منزلت . و عزت و حرمت . و احترام و جلال و فخر . و ناموس و عرض و نيك‌نامى . و زيبائى و لطف و نزاكت و آبروى شهر : رئيس حكومتى شهر و آبروى عسكر : فرمانده لشكر و آبرو دادن ف م . : احترام دادن و محترم كردن و آبرو ريختن : مفتضح كردن و رسوا نمودن و بىحرمت كردن و آبرو كردن : اكرام كردن و حرمت دادن .

آبرود

(
brud
) ا . پ . عموما سنبل و خصوصا نيلوفر .

آبرومند

(
bru - mand
) ص . پ . صاحب اعتبار و صاحب آبرو و داراى شرافت .

آبرومندى

(
bru - mandi
) ا . پ . شرف و اعتبار و جاه . و عرض و ناموس .

آبرون

(
brun
) ا . پ . يك نوع گياه هميشه سبز كه بتازى حى العالم و بپارسى هميشه بهار نيز گويند .

آبروى

(
bruy
) ا . پ . مر . آبرو .

آبروى

(
b - ravi
) ا . پ . حركت از روى آب . و پاروى ملاحى .

آبريز

(
b - riz
) ا . پ . مستراح . و گودال و يا چاهى كه جهت آبهاى مستعمل مانند آب حمام و آب مطبخ كنده باشند . و دول و ابريق و هر ظرف و كوزهء دستهءدار و لوله‌دارى كه جهت استعمال آب ساخته باشند . و ظرفى كه وقت غسل با آن آب بسر ريزند .

آبريزان

(
b - riz n
) ا . پ . روز سيزدهم تير ماه قديم كه در آن روز جشن گيرند و آب و گلاب به روى يكديگر پاشند . گويند در زمان فيروز پادشاه ساسانى جد نوشيروان خشك سالى سخت پديد آمد در اين روز بطلب باران بيرون شد و دعا كرد ابر باريدن گرفت مردم جشن كرده به روى يكديگر آب و گلاب پاشيدند و به حكم پادشاه در آن زمين آتشكده‌اى بنا كرده و كام فيروز نام نهادند .

آبريزگان

(
b - riz g n
) ا . پ . مر . آب ريزان .

آبزرفت

(
bzoroft
) ا . پ . ميوهء ترشيده و گنديده .

آبزن

(
b - zan
) ا . پ . ظرف بزرگى فلزى يا چوبى كه در آن آب خالص و يا مخلوط با بعضى دواها ريزند و چون شخص در آن نشيند تا بالاى ناف ويرا آب فروگيرد . و حوض كوچك . و ص . آرام‌كننده و تسكين‌دهنده .

آب زندرود

(
b - zand - rud
) ا خ . پ . زندرود . چون چندين چشمه در يك مذنب داخل مىگردد زندرود ناميده شد .

آبزه

(
b - zeh
) ا . پ . تراوش آب از كنار رودخانه و چشمه و تالاب . و ريزش اشك از گوشهء چشم .

آبزهره

(
b - zahre
) ا . پ . شراب و مى . و شفق بعد از صبح .

آب‌زيركاه

(
b - zire - k h
) ص . پ . منافق و رياكار و آنكه در ظاهر خود را خوب وانمايد و در باطن فتنه‌انگيز باشد .

آبژ

(
baj
) ا . پ . پارهء آتش . و يك قسم علفى .

آبس

(
bas
) ا خ . پ . نام شهرى .

آبسال

(
bs l
) ا . پ . باغ و حديقه . ج : آبسالان .

آبسالان

(
bs l n
) پ . ج آبسال .

آب سبك

(
b - sabok
) ا . پ . آب گوارا كه به آسانى از معده بگذرد .

آبست

(
bast
) ا . پ . گوشت ترنج كه پيه بالنگ نيز گويند و از آن مربا سازند .

آبست

(
best
) ص . پ . آبستن

آبستان

(
best n
) ص . پ . آبستن . ا . پنهان‌داشتگى .

آبستانه

(
best ne
) ا . پ . كتلى و غورى