تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 5

مساهمون:

ص٥

آبچين

(
b - cin
) ا . پ . جامه‌اى كه پس از غسل دادن تن مرده را بدان خشك كنند . و جامه‌اى كه پس از حمام بدن را بدان خشكانند .

آب حيات

(
be - hay t
) ( آب حياة ) ا . پ . آب زندگانى بطور افسانه مىگويند چشمه‌ايست در ظلمات هر كه از آن آشامد هرگز نميرد و جز خضر و الياس نصيب ديگرى نشده و نمىشود . و در اصطلاح شعر سخن نيكو و شيرين و صاف و پاك و سخن معشوق و دهان وى . و در اصطلاح عرفا مراد از آب حيات عشق و محبتى است كه هركس از آن چشيد فانى نگردد و نيز آب حيات كنايه است از مى .

آبخانه

(
b - x ne
) ا . پ . مستراح و آبشتگاه .

آبخست

(
bxast
) ا . پ . هندوانه . و خربزه . و هر ميوه‌اى كه درونش ترش و ضايع بود . و مردم بداندرون . و جزيرهء نامسكون .

آبخو

(
bxu
) ا . پ . جزيره‌اى كه داراى گياه و درخت بود و داراى آب شيرين و بتوان در آن تعيش كرد .

آبخور

(
b - xor
) ا . پ . نصيب و قسمت . و طالع نيكو . و جلال . و هستى . و ظرف آبخورى . و كنار رودخانه و سرچشمه‌اى كه مردمان و جانوران از آنجا آب بردارند و خورند . و يك جرعه آب . و درياچه و تالاب . و سرچشمه .

آبخورد

(
b - xord
) ا . پ . آبخور . و توقف و مقام . و طالع نيكو . و نصيب و قسمت و تقدير . و درنگ .

آبخوره

(
b - xore
) ا . پ . مر . آبخور .

آبخورى

(
b - xori
) ا . پ . ظرفى كه بدان آب نوشند . و دهنه‌اى كه حلقهء زير لب ندارد و در وقت آب دادن ستور در دهان وى گذارند .

آبخوست

(
bxust
) ا . پ . جزيره‌اى كه آب آن گنديده باشد به مرتبه‌اى كه نتوان در آن تعيش نمود . و هر محلى كه آبش گنديده بود . و آب گند . و جاى غير مسكون . و خيار . و هندوانه . و مطلق جزيره .

آبخوست

(
bxost
) ا . پ . مر . آبخوست (
bxust
) .

آبخون

(
bxun
) ا . پ . جزيرهء غير مسكون . و نيز جزيره‌اى كه قابل سكنى نباشد .

آبخيز

(
b - xiz
) ا . پ . موج و كوههء آب . و ناودان . و چشمه . و مخرج آب . و آب راهه . و مدّ آب .

آبخيز

(
b - xiz
) ص . پ . زمينى كه هر جاى آن را بكنند آب برآيد .

آبداده

(
b - d de
) ا . پ . آهن سخت بواسطهء آب دادن .

آبدار

(
b - d r
) ا . پ . گياهى مانند ليف خرما . و كسى كه اسباب آبدارى به دو سپارند . و ص . مردم مالدار .

آبدار

(
b - d r
) ص . پ . هر ميوهء با طراوت و پر آب . و كارد و شمشير و جواهر . و نيز تيغ و شمشير تيز و برنده .

آبدارخانه

(
b - d r - x ne
) ا . پ . مخزن مشروبات و شربت آلات .

آبدارى

(
b - d ri
) ا ج . پ . چيزهائى كه به آبدار سپارند از قبيل ظرف آبخورى و غذا خورى و چاىخورى و جز آن . وا . نازكى . و شفافت و طراوت و تاب‌دارى و رونق .

آبدان

(
b - d n
) ا . پ . غدير و جاى عميقى كه آب در آن جمع شود . و ظرفى كه داراى آب بود . و مثانهء آدمى و ساير جانوران ص . مزروع . و معمور و آبادان . و داراى جمعيت .

آبدانى

(
bd ni
) ا . پ . جمعيت و زراعت .

آبدة

(
bedat
) ا . ع . بلاى سختى كه ذكر آن هميشه باقى ماند . و قافيهء غير مشهور . و جانور وحشى . ج : اوابد (
av bed
) و ابد (
obbad
) .

آبدزد

(
b - dozd
) ا . پ . نوعى از رهگذر آب كه بطور پنهانى آب در آن جارى بود .

آبدزدك

(
b - dozdak
) ا . پ . تلمبهء كوچكى كه هوا و مايعات را جذب مىكند . و زراقه و آلتى كه در احتقان ادويه به كار مىبرند و بتازى مضخه نامند . و نام جانورى از حشرات الارض كه در باغچه‌ها و اراضى مزروع زندگى مىنمايد .

آبدست

(
b - dast
) ا . پ . آب مخصوص بدست و روى شستن . و زاهد پاك‌دامن . و جبهء آستين كوتاه . و مستراح .

آبدست

(
b - dast
) ص . پ . كارگرى كه دست وى در كارها با طراوت باشد .

آبدستان

(
b - dast n
) ا . پ . آفتابه و ابريق و مطهره . و تطهير . و خوى و رسم . و تزوير .

آبدستان‌دار

(
b - dast n - d r
) ا . پ . آفتابه‌دار .

آبدستدان

(
b - d st - d n
) ا . پ . آفتابه و ابريق و مطهره . و تطهير . و خوى و عادت و رسم . و تزوير .

آبدسدان

(
b - das - d n
) ا . پ . مر . آبدستدان .

آبدن

(
bdan
) ا . پ . آبدان و حوض . و درياچه . و مصب آب . و ظرف آبخورى . و خيار و هندوانه .

آبدندان

(
b - dand n
) ص . پ . مضبوط و موافق . وا . نوعى از حلوا . و جنسى از امرود . و قسمى از انار و عموم درخت و گياه . و ص . حريف گول‌خور و مغلوب و مفت‌باز كه در قمار هميشه از او مىتوان برد . و سست و ضعيف . و استوار و محكم و لايق و سزاوار . و نادان و بىتجربه .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 5 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )