تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 179

مساهمون:

ص١٧٩
بشتاب و پويه رفت . و ارقل المفازة : طى كرد آن بيابان را .

ارقالى

(
arq li
) ا . پ . مر . ارغالى .

ارقام

(
arq m
) ع . ج رقم .

ارقام

(
arq m
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - نشانها و علامات چندى كه بجاى اعداد نويسند و آنها را ارقام هندسى نيز گويند . و ارقام هندى نشانهائى را گويند كه در ميان ملل اسلام متداول و عبارتند از 1 و 2 و 3 و 5 و 6 و 7 و 8 و 9 و 0 . و ارقام عربى علاماتى را گويند كه در ميان ملل فرنگ متداول مىباشد و عبارتند از 1 ، 2 ، 3 ، 4 ، 5 ، 6 ، 7 ، 8 ، 9 ، 0 . علامات نخستين را دانشمندان هند و دومين را دانشمندان عرب اختراع كرده‌اند .

ارقان

(
arq n
) و (
erq n
) (
araq n
) و (
ereq n
) و (
aroq n
) ا . ع . يرقان و زردى .

ارقان

(
erq n
) ا . ع . درختى سرخ . و حنا . و زعفران . و خون سياوشان . و آفتى كه در زراعت بهم مىرسد مانند يرقان كه در انسان بروز مىكند .

ارقان

(
erq n
) م . ع . ارقن لحيته ارقانا : خضاب كرد ريش خود را به حنا يا زعفران . و ارقن الطعام : نيك روغن دار كرد طعام را . و نيز ارقان : آلوده شدن بزعفران .

ارقان

(
arq n
) ا . پ . - مأخوذ از لغت مراكش - نوعى از بادام تلخ كه بتازى لوز البربر و روغن آن را دهن الهرجان گويند .

ارقب

(
arqab
) ا . ع . شير بيشه .

ارقب

(
arqab
) ص . ع . رجل ارقب : مرد ستبر گردن .

ارقب

(
arqob
) ع . ج رقبه .

ارقداد

(
erqed d
) م . ع . شتافتن .

ارقش

(
arqac
) ا . ع . مار پيسه كه در آن نقطه‌هاى سياه و سپيد بود .

ارقش

(
arqec
) ص . پ . عاقل و دانا . و هنرمند .

ارقش

(
arqec
) ا . پ . استاد .

ارقط

(
arqat
) ص . ع . سياه خجك سپيد آميخته . و پلنگ و يوزپيسه . و گوسپند سياه چرده . وا . شاخهء درخت عرفج كه برگ آوردن گرفته باشد .

ارقطاط

(
erqet t
) م . ع . ارقط ارقطاطا : پيسه گرديد . و ارقط العرفج : برگ آوردن گرفت درخت عرفج .

ارقعة

(
arqeat
) ع . ج رقيع

ارقم

(
arqam
) ا . ع . بدترين مارها . و مار پيسه . و مار نرى كه مادهء آن رقشاء باشد . ج : اراقم . و ا خ . نام طايفه‌اى از تغلب - و هم الاراقم ايضا .

ارقند

(
arqand
) ا . پ . نام كوهى در مغرب .

ارقيطاط

(
erqit t
) م . ع . پيسه گرديدن . و برگ آوردن گرفتن عرفج ( مر . ارقطاط ) .

ارك

(
ark
) ا . پ . مر . ارگ .

ارك

(
ark
) م . ع . اركت الابل اركا و اروكا ( از باب ضرب و نصر ) : چريدند شتران اراك را و لازم گرفتند و اقامت نمودند در خوردن آن . و يا رسيدند شتران بهر درخت كه باشد و اقامت نمودند در خوردن آن . و ارك الرجل الابل اركا : گذاشت آن مرد شتران را در اراك تا بخورند آن را . و ارك الرجل : ستيزه نمود آن مرد . و ارك فى الامر : درنگى نمود در آن كار . و ارك الجرح : ساكن شد آماس آن زخم و نزديك به بهى رسيد . و ارك الامر فى عنقه : لازم گردانيد آن كار را بر وى . و ارك بالمكان : اقامت نمود در آنجاى . و قوم مؤركون : قوم نازل شوندگان در اراك براى چرانيدن شتران .

ارك

(
ark
) ا خ . پ . نام موضعى در سجستان .

ارك

(
arak
) م . ع . اركت الابل اركا ( از باب سمع و نصر ) و اركت ( مجهولا ) : مبتلا شدند شتران به درد شكم از خوردن اراك . و ارك بالمكان اركا ( از باب سمع ) : اقامت نمود در آنجاى .

ارك

(
arak
) ا خ . ع . نام دهى . و نام راهى .

ارك

(
arek
) ص . ع . اراك‌ناك . و جائى كه داراى اراك زياد باشد .

ارك

(
orok
) ع . ج اراك .

ارك

(
arakk
) ص . ع . مرد ناكس . و سست‌راى . و آنكه بر اهل خود غيرت ندارد . و آنكه اهل او مهابت وى نكنند .

اركا

(
ark
) ا . پ . - مأخوذ از ساسنكرى - آفتاب .

اركاء

(
erk '
) م . ع . تأخير و درنگ كردن در كارى . و مهلت دادن . و اركنى الى كذا : مهلت ده من را تا اين هنگام . و اركى اليه : پناه گرفت بوى . و اركى عليه : گناه نهاد بر وى . و اركى لهم جندا : آماده و ساخته كرد براى ايشان لشكرى .

اركاب

(
ark b
) ع . ج ركب .

اركاب

(
erk b
) م . ع . اركب المهر : نزديك بسوارى رسيد آن كره اسب . و اركبت الرجل : ستور سوارى دادم آن مرد را .

اركات

(
ark t
) ا خ . پ . شهر حاكم‌نشين ايالت مدرس كه داراى 000 ، 350 نفر جمعيت است .