تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 129

مساهمون:

ص١٢٩
جاه و جلاك .

اختيان

(
exti n
) م . ع . اختانه اختيانا : دغلى و ناراستى كرد با وى .

اختيت

(
oxtiyat
) ا . پ - مأخوذ از تازى - مماثلت و مشابهت و برابرى .

اخثاء

(
axs '
) ع . ج . خثى (
xesy
) .

اخثاء

(
exs '
) م . ع اخثى اخثاء : فروخت سرگين گاو و سرگين پيل را .

اخثار

(
exs r
) م . ع . اخثر اللبن اخثارا : ستبر و چغرات گردانيد شير را . و اخثر الزبد : فسرايند و ناگداخته گذاشت مسكه را . المثل : ما يدرى ا يخثر ام يذيب : دربارهء كسى گويند كه بيرون شد كار نداند و متردد باشد .

اخثم

(
axsam
) ص . ع . آنكه بينى وى پهن و ستبر باشد . و آنكه سر گوش وى پهن باشد . و آنكه مانند شير شامه نداشته باشد . و كلند پهن شده . ج : خثم (
xosm
) .

اخثم

(
axs m
) ا . ع . فرج زن كه بلند و ستبر بود . و شير بيشه . و شمشير عريض و پهن . و از اعلام است .

اخثيكث

(
axsikas
) ا خ . پ . مر . اخسيكت .

اخجاء

(
exji '
) م . ع . چون مهموز و ديق اخجاه اخجاء : الحاح كرد بر وى در سؤال . و چون يائى باشد يق اخجى اخجاء : بسيار جماع كرد .

اخجال

(
exj l
) م . ع . بسيار گياه شدن و پيچيده گياه شدن . و اخجله : خجل و شرمسار كرد او را . و اخجل النبت : دراز و بهم پيچيده گرديد آن گياه .

اخجسته

(
axjaste
) ا . پ . آستانهء در و درگاه .

اخجى

(
axj
) ص . ع . زنى كه آب بسيار از كس وى آيد و قعر آن به دو دور باشد . و آنكه در رفتن سر پاها نزديك نهد و پاشنه‌ها دور

اخچه

(
axce
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - طلا و نقره . و سكهء پول . و مهر مسين .

اخداء

(
exd '
) م . ع . اخدى اخداء : آهسته آهسته رفت بر روى زمين .

اخداج

(
exd j
) م . ع . اخدج الرجل صلوته اخداجا : ناقص گردانيد آن مرد نماز خود را . و اخدجت الصيفة : كم باران گرديد تابستان . و اخدجت الناقة : بچهء ناقص زاد آن ماده شتر اگرچه زمان آبستنى آن كامل بود . و اخدجت الزندة : آتش نداد آن آتش‌زنه .

اخدار

(
axd r
) ع . ج خدر .

اخدار

(
exd r
) م . ع . دست‌وپاى خوابيده گردانيدن . و سست اندام گردانيدن . و مقيم بودن دختر در خدر و مرد در جاى و نزد اهل خود و باز در آشيان خود . و اخدروا : در آمدند در زير باران و ابر و باد . و اخدر الاسد : لازم گرفت شير بيشهء خود را . و اخدر العرين الاسد : پنهان كرد بيشه و يا درختستان آن شير را .

اخداع

(
exd '
) ا . ع . پنهان كردن چيزى . و اخدعه : استوار گردانيد آن را به چيزى . و برانگيخت او را بر مخادعه .

اخدال

(
axd l
) ع . ج خدلة و خدلة .

اخدام

(
exd m
) م . ع . اخدمه اخداما خادم داد او را .

اخدان

(
axd n
) ع . ج خدن .

اخدب

(
axdab
) ص . ع . احمق . و دراز شتابكار . و دراز . و خودسر و خودرأى .

اخدة

(
axeddat
) ع . ج خدّ .

اخدر

(
axdar
) ا . پ . برادرزاده . و خواهرزاده .

اخدر

(
axdar
) ا . ع . شب تاريك . و ا خ . نام فحلى مشهور كه از بندرهائى يافته و جفت گرديد با ماده خران و اسبهائى كه از نسل وى مىباشند اخدرية گويند .

اخدرى

(
axdariy
) ا . ع . گورخر .

اخدرية

(
axdariyat
) ج ا خ . ع . الاخدرية : اسب‌هاى از نسل اخدر . مر . اخدر .

اخدع

(
axda '
) ص . ع . فريبنده‌تر . المثل اخدع من الضب .

اخدع

(
axda '
) ا . ع . رگى در حجامتگاه گردن كه شعبه‌اى از وريد است . ج : اخادع (
ax de '
) و يق فلان شديد الاخادع اى شديد موضع الاخدع .

اخدعان

(
axda ne
) ا . بصيغهء تثنيه . ع . دو رگ اخدع .

اخدم

(
axdam
) ص . ع . اسب و يا بزى كه سپيدى ساق وى كوتاه گشته گرداگر خرده گاه آن جمع شده باشد .

اخدود

(
oxdud
) ا . ع . شكاف زمين بدرازا . ج : اخاديد .

اخدود

(
oxdud
) ص . ع . ضربة اخدود : ضربه‌اى كه پوست را بشكافد .

اخدور

(
oxdur
) ا . ع . پرده‌اى كه در گوشهء خانه جهت دختران برپا كنند .

اخذ

(
axz
) ا . ع . پاداش . و سيرت و خوى و عادت . قولهم ذهبوا و من اخذ اخذهم او اخذهم يعنى رفتند ايشان و آن‌كس كه بر سيرت آنان بود و خوى آنان را اختيار كرده بود . و كذلك ذهبوا او من اخذه اخذهم او اخذهم و يق استعمل فلان على الشام فما اخذ اخذه يعنى فلان را بر شام والى كردند و اختيار نكرد حسن سيرتى را كه بر وى واجب بود . و لو كنت منا لاخذت باخذنا يعنى اگر از ما مىبودى مىگرفتى خوى و عادت ما را . و نجوم الاخذ ج ا خ : منزلهاى ماه .