تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى ) — صفحة 523

مساهمون:

ص٥٢٣
دارند . گم رزينى كه از تنه درخت به خارج ترشح مىشود پس از خشك شدن به آسانى پودر شده و به رنگ قرمز خونى درمىآيد .

تاريخچه :

قدما اسامى آن را چنين يادداشت نموده‌اند : دم الاخوين ، خون سياوشان باشد و او را قاطر گويند ، سرد و خشك است اندر درجه سيم . . . ( هروى : 1 * ) ، نزد داروسازان به نام قاطر مشهور است به سريانى آن را وردادصياوى به سندى پاندورت به فارسى خون سياوشان ، كاخون و خون سياوش مىنامند . . . ( ابو ريحان بيرونى : 2 * ) ، دم الاخوين قاطر است و در مغرب آن را الشّيان و به فارسى خونشاوشان مىنامند ( اسرائيلى قرطبى : 3 * ) ، دم الاخوين دم التنين و دم الثعبان مىباشد ( ابن بيطار : 4 * ) ، دم الاخوين ، شيان خوانند و ايدع و دم التنين و دم الثعبان و به پارسى خون سياوشان و به عربى قاطر الدم خوانند و موّلف گويد سه نوع است . . . ( انصارى : 5 * ) ، بنابراين به طورى كه انصارى مولف صاحب اختيارات بديعى مىنويسد وى اولين فردى است كه مىگويد دم الاخوين سه نوع و يا بيشتر مىباشد . نوعى از آن چكيده است و در جزيره سقوطره 6 * و دو نوع ديگر آن در هندوستان 7 * ، و مواضع ديگر 8 * به عمل مىآيد . خواص و موارد مصرف آن در طب سنتى همان است كه قبلا تحت عنوان دم الاخوين آمده است . مراجعه شود به كد 2000 همين مجموعه . ( 1 * ) - الابنيه ص 157 ( 2 * ) - صيدنه عپ ص 272 ( 3 * ) - شرح اسماء العقار م - 96 ( 4 * ) - جامع مفردات ابن بيطار ج 2 ص 96 ( 5 * ) - اختيارات بديعى ص 168 ، واژه‌هاى دم الاخوين ، شيان ، قاطر الدم اصلاح شده از نسخه خطى كتابخانه شخصى مىباشد در اصل دم الاخوين ، شياب و فاطر الدم بوده است . ( 6 * ) - منظور ايدع يا گم رزين
Dracaena cinnabari Balf
مىباشد . ( 7 * ) - از جمله
Daemonorops draco ( Willd ) Blume
( 8 * ) - مانند قاطر الدم ، قاطر يا گم رزين گياه مورد بحث كه از مناطق حاره و جزاير قنارى به دست مىآيد .
Code - 2154
زرّين گياه
Dracocephalum kotschyi Boiss
گياهى است علفى بومى و مخصوص ايران به درازاى 20 - 10 سانتيمتر از خانواده
Labiatae
، معطر داراى ساقه چوبى متعدد ، راست ، برگ تخم‌مرغى ، دندانه‌دار كنگره‌اى داراى دمبرگ ، گل بزرگ به رنگ سفيد يا متمايل به زرد .