جالينوس گويد گياه سمى مىباشد . مصرف اين گياه موجب احساس طعم شير در دهان ، سكسكه دايم ، رطوبت زبان ، خلط خونى ، اسهال شبيه به مخاط و زخم معده مىشود . درمان مسموميت خوردن داروهاى قىآور و تنقيه كردن و بهطور كلى خارج كردن سم از بدن مىباشد ، خوردن شراب ماء القراطن ، شير بز ، شير الاغ ، انيسون ، بادام تلخ خوب است ( ابن بيطار : 1 * ) . مخدر و مسكر مىباشد . تهوع ، سكسكه ، قولنج و سنكوپ را باعث مىشود و خوردن بيش از حد مجاز شخص را ظرف مدت 4 تا 7 روز خواهد كشت ( انصارى : 2 * ) ، ماليدن جوشانده آن ورمها را تحليل ، زخمها را خشك و پاشيدن گرد آن خونريزى را قطع و زخم را التيام مىبخشد بهطور موضعى جوشانده آن در روغن زيتون در كرى مزمن و بواسير موثر و باعث سهولت كندن دندان و تسكين درد مفاصل و پشت مىشود و خوردن 7 گرم آن كشنده است ( داود انطاكى و حكيم مومن : 3 * ) . طبيعت آن در سوم گرم و خشك است اگر از طريق واژن مصرف شود قاعدهآور است . مقدار خوراك آن يك دانگ ( 50 - 40 سانتىگرم ) مىباشد . مصلح آن قى كردن و سركه است ( اضافات از عقيلى خراسانى : 4 * ) از
Dorycnium hyrsutum Seringe
كه به اسپانيولى
Hierba del pastor
ناميده مىشود . در اسپانيا براى درمان بواسير استفاده مىشود .
( 1 * ) - تت جامع مفردات ابن بيطار ج 2 ص 92
( 2 * ) - تلخيص از اختيارات بديعى ، 264
( 3 * ) - تت از تذكره داود انطاكى ص 152 ، و تلخيص از تحفه حكيم مومن ص 116
( 4 * ) - از مخزن الادويه ص 271
Code - 2152
ايدع يا دم الاخوين ( سقوطرى )
Dracaena cinnabari Balf
مقدمه : در طب سنتى گم رزين حاصل از چند گياه كه از نظر خواص درمانى مشابه مىباشند به نام " دم الاخوين " معروف بودهاند و در كتب قديم ذيل ماده دم الاخوين يك سرى اسامى به صورت مترادف آمده اند كه در حقيقت اسامى گم رزينهاى گياهان مختلف مىباشند ، بهعنوان مثال : " دم الاخوين كه آن را ايدع ، قاطر ، عندم . . . مىنامند " هريك از گياه مخصوص و از مناطق مختلف مانند سقوطره ، جنوب عربستان ، هندوستان ، جزاير قنارى به دست مىآمدهاند كه تفكيك و شناسائى آنها خالى از اشكال نبوده است . مىتوان گفت كه گياهان مولد دم الاخوين يا خون سياوشان عبارتند از :
1 -
Daemonorps draco ( Wild . ) Blume
از خانواده
Palmaceae
كه در كتب قديم گم رزين حاصل از آن دم الاخوين هندوستانى يا خون سياوشان قصبى ناميده شده است .
2 -
Pterocarpus draco L .
كه گم رزين آن را " عندم " و خون سياوشان قطعهاى مىناميدهاند .
3 -
Pterocarpus santalinus L .
گم رزين آن به نام خون سياوشان مختومى و چوب آن به نام صندل سرخ و صندلان معروف بوده است و بيشتر چوب آن مصرف درمانى داشته است .
4 -
Dracaena draco L .
از خانواده ليلياسه كه گم رزين آن را قاطر ، دم الثعبان ، دم