دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 263

گياهى است به رنگ كاه ، به شكل هلالى با وجود تخلخلى كه دارد تا اندازه‌اى سخت است . در درجه اول گرم و خشك است و عموما مزاج مركب دارد و گرمى آن از سرديش بيشتر است . بديگورس گويد : اين گياه داراى خاصيتى است كه مواد زائد را آب مىكند . اين گياه خودبه‌خود در علاج دمل‌هاى گرم و سخت نافع است و اگر آن را در آب حل و استفاده كنند سردرد را از بين مىبرد . « 1 » سريانى آن كليلا ، ملكا و فارسى آن را شاه بسه يا شاه‌افسر و ناخنك گويند . گلهاى اكليل الملك داراى خواص تشنّج ، مرهم سينه ، قبض‌كننده و ضدعفونىكننده است و بوى ادرار را از بين برده ، ترشحات آن را زياد مىكند و مجارى ادرار را ضدعفونى مىنمايد و در اسهال خونى و ورم روده و براى روماتيسم نيز مصرف مىشود . اين گياه چون مسكّن و خواب‌آور است آن را در تحريكات عصبى ، انواع نورالژى ، سرفه‌هاى عصبى و گاز روده‌ها استعمال مىكنند و نيز براى معالجه نزله برونشها و ورم عقب حلق مصرف مىكنند و هم براى معالجه ورم ملتحمه چشم خوب است . سى تا چهل گرم آن را در يك ليتر آب بايد جوشاند و مصرف كرد . اكليل كوهى نيز مقوى ، محرك ، مصلح معده و قاعده‌آور است و در امراض رعشه ، ضعف عصبى ، حزن و اندوه ، خستگى جسمى و روحى ، ميگرن ، ورم كليه ، يرقان ابيض ، خنازير ، ضعف و طپش قلب مفيد است . دم‌كرده برگ و گل اكليل كوهى براى آسم و نفخ معده ، سياه سرفه ، ترشحات كيسه صفرا ، نارسايى كبد ، امراض جلدى و مخلوط آن به روغن زيتون براى گرفتگى عضلات و كمپرس آن براى درد مفاصل خوب است . در جنوب الجزيره گرد اكليل كوهى را جهت ضدعفونى بر ختنه اطفال مىريزند و اين گياه از فساد گوشت هم مانع مىشود . « 1 » ناخنك نباتى است كه برگش مدور و درهم و شاخه‌هاى آن باريك ، درشت ، سخت و