بازكننده ، تكهكننده ، لطافتبخش و گرمىرسان است . در روغن زيتون بجوشانند يا بسايند و گردش را در چشم كشند آبريزى هميشگى چشم را علاج مىنمايد . سرفه مزمن را درمان است . كلفتى طحال را لاغر كند . داروى يرقان سودايى است ، شربتش براى رفع سوء هاضمه بهترين دارو است ، استسقا را در اولين مرحله علاج مىنمايد و هر چقدر كهنه باشد اثرش بيشتر است . ضمادش پادزهر حشرات سامّه است . « 4 » كمادريوس را شاخهها باشد با شكوفه درهم شكسته ، هر چه كهنه باشد بهتر است ، كمادريوس و كمافيطوس مشابه هستند . بدلش غافث و اسقولوفندريون است . « 1 » مريم نخودى كشف يكى از پادشاهان يونان است . مريم نخودى را بلوط الارض و كمازريون و ترياك انگليسى هم مىنامند . گلهاى آن از مرداد ماه باز مىشوند و در اين زمان بايد ساقه گلدار آن را چيد و در سايه خشك كرد . مريم نخودى مقوى ، نيروبخش ، تببر و خوابآور است . مريم نخودى را به مقدار بيست تا پنجاه گرم در يك ليتر آب دم مىكنند و براى انواع سوء هاضمه مصرف مىكنند . دمكرده آن براى معالجه روماتيسم ، برونشيت مزمن ، اسهال ، تنبلى دستگاه هاضمه و همچنين در امراض عفونى مصرف مىگردد و در اين موارد يك قاشق دسرخورى مريم نخودى خشك را در يك ليوان آب جوش مدت ده دقيقه دمكرده و هر روز سه تا چهار فنجان ميل شود . « 2 » از مشخصات اين گياه آن است كه قاعده ساقه آن حالت چوبى شده دارد و بهعلاوه هميشه عارى از برگ بهنظر مىرسد . زنبور عسل از قاعده جام گل آن نوش بسيار شيرين و فراوان با طعم مطبوع به دست مىآورد . قسمت مورد استفاده اين گياه ، سرشاخههاى گلدار آن است كه بوى معطر ولى ضعيف و طعم تلخ و قابض دارد .
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 219
مساهمون: مصطفى النوراني الاردبيلي
ص٢١٩
قسمتهاى هوايى اين گياه داراى اسانس ، يك ماده رزينى به رنگ زرد مايل به قهوهاى به نام توكريورزين ، يك ماده تلخ ، تانن ، يك ماده رنگى و اسكوتل لارين است .
هامش
( 4 ) - قانون در طب ، ج 2 ، ص 184 .
( 1 ) - صيدنه ، ج 2 ، ص 604 .
( 2 ) - گلها و گياهان شفابخش ، ص 205 .