تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 221

مساهمون:

ص٢٢١

* مس

مس ، فلزى است قرمز رنگ كه در 1083 درجه ذوب مىشود و وزن مخصوصش 9 / 8 مىباشد و پس از نقره بهتر از ديگر فلزات هادى گرما و الكتريسيته است . كاملًا چكش‌خور و قابل تورق و مفتول شدن است . قابليت تورق اين فلز به حدى است كه از آن مىتوان ورقه‌هاى بسيار نازكى تهيه كرد كه نور سبز به خوبى از آن عبور كند . « 1 » مس را به عربى نحاس و به يونانى طاليقون گويند . طلاى آن جهت جرب و حكّه و سستى بدن و رفع ماندگى و تحليل اورام نافع است ، اگر آن را در سركه چند روز بگذارند ، ضماد آن در رفع نزلات و سرفه و منع ريختن مو مفيد است . مس سوخته تند و تيز است و گيرنده و اگر شسته شود براى خاتمه دادن زخمهاى تن مزمن بهترين علاج است و ناشسته‌اش براى تن سخت همين كنش را دارد . قسمت نازك و روشن و درخشنده‌اش به منظور دارويى مفيدتر است . گرم و خشك است ، موى را سياه گرداند ، گوشت زائد را مىخورد ، ديد را قوت دهد ، پلك سفت شده را نرم كند ، اگر با ( اندرومالى ) تناول شود آب زرد بيرون ريزد و اگر به كام اندازند قى را تحريك كند . نبايد خوراكهاى شور و تلخ و چرب و ترش و شيرين و از قبيل روغن و گوشت را در آوند مسين نگهدارند كه مس حتما زنگار دارد و زنگار قاتل سم است . « 2 »

* مصطكى

[ مشخصات ]

مصطكى صمغ درختى است در بلاد روم و شام . جالينوس گويد : به رنگ سفيد است و علك رومى گويند و رنگ سفيد از آن را علك قبطى مىنامند . يعنى مصرى و روغن مصطكى را از علك سفيد مىسازند . محمد زكرياى رازى گويد : مصطكا نوعى است از صمغ و از اجزاء او و مقدار باقلا
هامش
( 1 ) - فرهنگ فارسى ، دكتر معين ، ج 3 ، ص 4070 .
( 2 ) - قانون در طب ، ج 2 ، ص 235 .