دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 218

معمولًا دم‌كرده آن را ( نيم ليتر آب جوش را بر روى دو قاشق غذاخورى پر از گياه خُرد شده بريزيد و بگذاريد سرد شود ) براى ناراحتيهاى معده ، بىاشتهايى و به‌ندرت اسهال مصرف مىشود و براى مرض قند مفيد است . « 2 » مريم نخودى كوهى ، جعده مىباشد « 3 » و از جعده از جابر بن حيان روايت موجود است . مريم نخودى گياهى است از تيره نعناعيان كه علفى و پايا است و ارتفاعش بين 15 تا 30 سانتىمتر است . اين گياه در جنگلهاى نواحى مركزى و جنوبى اروپا و شمال آفريقا و ايران مىرويد . و به نامهاى طوقريون ، كمادريوس ، بلوط الارض ، كمدريس ، مقيفرون ، مانداروى تلخ ، رانداروى تلخ ، برنتقه ، يرپلامودى ، فوليون ، خامادريوس ، گل فنو ، ارپه و ميرپليدى معروف است . « 1 » كمادريوس را به هندى موندى گويند و در حقيقت غير از موندى است . طعم آن بسيار تلخ و گل آن بنفش و ريز و تخمش كوچكتر از انيسون است محل رويش آن در سنگلاخها است بعد از رسيدن بايد همه آن را يك جا بكنند و نگهدارند . « 2 » كمادريوس معرب از خامادريوس است كه به معنى بلوط الارض مىباشد نباتى است كه طولش به اندازه يك شبر است قوتش تا هفت سال باقى مىماند . در دوم گرم و خشك است . مدر بول و حيض و رافع امراض سپرز ( طحال ) و سرفه كهنه و قاطع اخلاط غليظ است . و نيز نافع سخت آمدن بول ، يرقان و شكاف عضله‌ها مىباشد و مخرج جنين و استسقاست . ضمادش با عسل جهت زخمهاى كهنه مفيد است . خوراكش تا سه درهم است و در غذاها تا 7 درهم ، مضر معده و مصلحش كتيرا است . بدلش غافث و سليخه مىباشد . « 3 » جالينوس مىفرمايد : كمادريوس ( مريم نخودى ) در سوم گرم و خشك است .