* مُرّ
[ مشخصات ]
يك صمغ لعابى است بوى آن خوش و طعم آن تلخ و تند در آب درست حل نمىشود مقدار خوراك از 5 تا 15 گرم طنطور مرّ مىباشد . اين محلول شيميايى از مرّ به دست مىآيد مقدار خوراك آن از
2
تا
4
سانتىمتر مكعب مىباشد .
قرص مرّ :
مخلوط با ايلوا ( صبر ) مقدار خوراك آن از 4 تا 8 گرم استعمال خارجى آن دافع تعفن و محرك باه است براى ورم لثه ، زخم زبان و قلاع تنطور مرّ يك اونس مخلوط يا يك اونس عس و خيسانده گل 18 اونس براى امراض مذكور اين نسخه بطور غرغره استعمال مىشود ، نيز مخلوط با بوراكس و آيودين بر لثههاى متورم ، دانههاى دهان و زخم دهان ماليدن توصيه مىشود . و استعمال داخلى آن بطور مقوى معده بادشكن ، مدر حيض و مسهل داده مىشود و ماده مرّ جزء مهم تنطور ربارب ( ريواس ) مركب مىباشد .
مرّ بلغم را خارج مىكند و با فولاد آن را مركب براى كمى خون مىدهند . « 1 »
* قطلب يا مرخ
قطلب لغت شامى است به عربى قاتل ابيه و به فارسى اندلس مطرويه و عامه آن عصى الدب و به يونانى قوماريس و قوماروس نيز و ثمر آن را جنى الاحمر نامند و بعضى گويند كه به لغت قدسى نقيب و به يونانى باقولا گويند و آن درختى شبيه به درخت « به » است .
سرد و خشك در دوم و گويند در اول و آن قابض است ثمر آن ترياق سموم قتاله و ضماد آن بر چشم جهت قمع آب نازل و جمع آن در آن و مهيا ساختن براى خروج مؤثر است . به دستور ، ضماد برگ مطبوخ آن و نطول آن جهت درد مقعد و رحم و در برگ آن جهت خشك كردن قروح رطبه و ثآليل و رفع سوختگى آتش و به دستور ضماد آن مؤثر
و ثمر آن مصدع و مضر معده است . به قول جالينوس آن نافع خفقان و ربو است و چون
هامش
( 1 ) - دكتر اختر اعوان ، ص 426 .