گويند كه كباب به آتش بريان كرده تازه آن بهتر و سبكتر بر معده است از آنچه در روغن بريان كرده باشند و زود هضم و صالح الكيموس و مرطوب و مسمن و مولد منى و شير و پيه گرده و در گرم مزاجان مبهى و منعظ و مصلح اخلاط حاره و جهت تصفيه و نرمى قصبه ريه و قرحه آن و سل و دق و سرفه خشك و ضعف جگر و يرقان و كباب آن با آبغوره و سماق جهت اسهال صفراوى و دموى مجرب است . اگر ماهى تازه را شقه كنند و در همان وقت كه حركت داشته باشد گرماگرم بر عضو بندند جذب مواد و پيكان و خار و غيره بهظاهر جلد نمايد و طلاى استخوان سوخته ماهى جهت برص نافع است . شيخ الرئيس نوشته : كه ماهى مسمى اوطاروس البته اگر شورباى آن بنوشند و بر موضع گزيدگى متصل بريزند جميع سموم را نفع كند خصوصا جهت گزيدن افعى و مار شاخدار و سگ ديوانه و در كتاب ديسقوريدوس هست كه اوطاروس آن اوماطرغس است و آن لحم ماهى بحرى نمكسود است كه آن را اهل شام البته نامند . اكنون بدانند كه ادامت به خوردن ماهى مورث برص بسبب رطوبت و لزوجت و مولد امراض سوداوى است . ارجانى گويد : ماهى تازه بريان ، باه را تقويت كند . « 1 » به سند معتبر از امام موسى بن جعفر عليه السلام منقول است كه بر شما باد خوردن ماهى كه اگر بى نان بخوريد كافى است و اگر با نان بخوريد گوارا است . از امير المؤمنين عليه السلام روايت چنين آمده است : مداومت منماييد بر خوردن ماهى كه بدن را مىكاهاند و در روايت ديگر منقول است كه ماهى تازه پيه جسم را مىگدازد . « 2 »
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 202
مساهمون: مصطفى النوراني الاردبيلي
ص٢٠٢
مخلصه ؛ گل كتانى كه به اسامى محاجم و دهان شير و قليحه و گياه نوروزى نيز موسوم است . « 3 »
هامش
( 1 ) - صيدنه ، ج 2 ، ص 889 .
( 2 ) - حليه المتقين ، ص 51 .
( 3 ) - فرهنگ فارسى ، دكتر معين ، ج 3 ، ص 3348 .