تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 186

مساهمون:

ص١٨٦
جو از نظر طبيعت طبق نظر حكماى طب سنتى سرد و خشك است و مواد مغذى آن از گندم كمتر است ولى خشك كننده است .

* مار ، حيه

مار جانورى است از راسته خزندگان كه داراى اندام خارجى ( دست و پا ) نيست و كمربندهاى اندام نيز از بين رفته ، داراى بدنى كشيده و طويل است . مار داراى اقسام مختلف است كه برخى از آنها سمى و برخى بدون سم هستند . مار طوقى ، مار بىزهر ، بوآ ، مار درختى ، افعى ، مار عينكى و كبرا ، مار زنگى ، مار مرجانى و مار دريايى . مار اسم فارسى است . به عربى حيه و فاعوس و به يونانى اين و به تركى شيبوبران و به هندى سانپ و سرپ نيز گويند و اقسام آن بسيار و بدترين آنها سياه كه مسكن آن دور از آب باشد و كفچه‌دار است يعنى وقت غضب سر آن بلند و پهن مانند كفچه گردد و اين در مملكت هند بسيار مىشود و به هندى كالاناگ نامند . مزاج مار گرم و خشك و با قوت تجفيف اكتحال پيه آن مانع نزول آب در چشم و چون مار سياه خانگى را زنده در كوزه نو كرده سر آن را بسته به گل حكمت گرفته در تنور بسيار گرم يا در تون حمام گذارند تا بسوزد پس برآورده با عسل سرشته در چشم كشند بغايت تقويت بصر نمايد و طلاى آن با روغن زيتون محلل خنازير و با سركه مزيل داء الثعلب و داء الحيه است و چون سر و دنباله زهره آن را در روغن بجوشانند تا مهرّا شود و آن روغن بمالند جهت ازاله جذام است و تعليق شاخ مار شاخدار جهت تب غب مؤثر است و چون تخم مار را با سركه و به ورق بسايند و بر برص طلا نمايند جهت ازاله آن مجرب نوشته شده است . « 1 » مار ، انواع مختلف دارد و بسيارند . براى استفاده درمانى مار را با آب و نمك و شبت مىپزند و گاهى روغن زيتون كه همان قوت گوشت مار دارد بر آن اضافه كنند و گاهى

هامش
( 1 ) - محيط اعظم ، ج 4 ، ص 34 ؛ تحفه حكيم ، ص 97 .
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 186 | مصطفى النوراني الاردبيلي