تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 125

مساهمون:

ص١٢٥

دردناك استفاده مىشود . از گلهاى خشك آن نيز براى معالجه يرقان و از خيس كرده آن براى شستشوى چشم استفاده مىشود . تخم گلرنگ خاصيت مسهلى دارد ، اگر شيره آن را گرفته و با آبى كه در آن انجير خيسانده باشند ، مخلوط و همراه با عسل خورده شود ، سينه را پاك و صدا را صاف مىكند . گلرنگ مقوى نيروى جوانى و درخشان كننده رنگ رخسار است . اين گياه اعتدال دهنده اخلاط است و اخلاط منجمد را گرم مىكند . « 1 » گل و مخصوصا دانه اين گياه داراى اثر مسهل است . جوشانده 12 تا 24 در هزار آنها در آب يا امولسيون مقدار 8 گرم دانه له شده آن در 125 گرم آب مصرف مىشود . معمولًا قبل از مصرف جوشانده مذكور مقدارى رازيانه يا انيسون يا آنژليك ، براى مخفى ساختن طعم تلخ و ناپسند جوشانده ، بدان مىافزايند . سابقا از اين گياه به‌عنوان محلل ، نيرو دهنده سلسله اعصاب ، خلطآور در بيماريهاى سينه ( در ذات الريه ) و قاعده‌آور استفاده مىشده است . روغن حاصل از دانه اين گياه داراى اثر مسهلى است و در استعمال خارج نيز به‌صورت ماليدن بر روى عضو ، روماتيسم و فلج مورد استفاده قرار مىگيرد .

محل رويش :

در خراسان ، تبريز ، تفرش ، آذربايجان ، اصفهان ، حسين‌آباد در 25 كيلومترى شمال غربى داراب و قزوين در 1200 مترى و غيره مىرويد . « 2 »

مقدار مصرف :

خوراك مغز قرطم چند روز متواتر هر روز يك و نيم درم ( 5 / 3 گرم ) با نيم اوقيه شكر نافع يرقان است چون مغز آن با عسل و مغز بادام و انيسون مساوى بگيرند و باريك ساييده و مخلوط كنند قبل از غذا بخورند اسهال شكم نمايد .
هامش
( 1 ) - مجله برگ سبز ، ص 57 ، فروردين 1371 .
( 2 ) - گياهان دارويى ، دكتر على زرگرى ، ج 2 ، ص 103 .