تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 515

مساهمون:

ص٥١٥
معده و درد معده مفيد دانسته‌اند و محرك است . گفته مىشود كه در يمن بوعى باز از اين ريشه در ساختن آشيانه خود كه بر لب دريا مىسازد استفاده مىكند . بعضى افراد سودجو لانه آنها را خراب نموده و خولنجان آشيانه آنها را مىدزدند .
sarapion
از قول اسحاق بن عمران اين را گرم و خشك در درجه سوم بيان كرده است و براى اشخاص مزاج بلغمى مفيد دانسته و نيز براى رفع رطوبت معده مفيد است اين دارو از حرارت خودش خوراك را در معده هضم مىكند و قولنج را دور مىكند تنفس را لطيف و دهان را خوشبو مىسازد و كليه را گرم نگاه مىدارد . اطباى عرب هم اين مطالب را تائيد كرده‌اند . مير محمد حسين بيان كرده كه كالنگل مقوى ، علاج معده ، بادشكن ، محرك و مقوى باه است و گفته كه بچه از مصرف آن زودتر به سخن گفتن مىپردازد معجون گرده آن با روغن لكهاى پوست را دور مىكند . اطباى محلى آن را براى كم كردن ادرار در مرض قند زياد استعمال مىكنند و بوى بد دهان را بر طرف مىسازد و بدين منطور آن را مىجويند و عصاره آن سوزش حنجره را خوب مىكند . داروى فرنگى به اسم تنطور
warburgs
خولنجان يكى از اجزاء مهم آن بشمار مىرود كه در طب انگليسى استعمال نمىشود . لكن اهالى روسيه براى معطر نمودن شربت‌ها از آن استفاده مىكنند . خولنجان از 21 تا 51 درصد روغن دارد با ماده رنگى و به قول
vogel
فورمول آن
c
01
h
61
o
آقاى
brandes
از خولنجان با اتر ماده‌اى بىبو بىمزه به شكل كريستال به نام
koempferide
استخراج كرده است . آقاى
e . tahns
در سال 1883 از ريشه آن چند ماده به دست آورده است :
galangin c
51
h
01
o
5
h
2
okampherid c
61
h
21
o
6
h
2
oalpinine c
71
h
21
o
6