دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 497

مفيد است . « 2 » شيخ مىفرمايد : خطمى اين نام يونانى است و به معنى بسيار مفيد آمده است . تمام قسمتهاى گياه داراى لعاب فراوان است ريشه ختمى داراى 35 درصد لعاب 37 درصد آميدون 10 درصد ساكارز 78 / 0 درصد قند تبديل يافته 10 تا 11 درصد مواد پكتيك 7 / 1 درصد ماده روغنى 8 / 0 درصد آسپاراژين ، بتائين ، آلبومين ، لسيتين ، نوعى آنزيم ، يك ماده معطر فرار ، اسيد ماليك ، تانن به مقدار 7 درصد مواد معدنى و فسفات است . برگ ختمى علاوه بر موسيلاژ داراى مقدار جزئى اسانس و يك اسيد فرار بابوى اسيد و الرينيك است . گل ختمى علاوه بر ماده قندى موسيلاژ و غيره داراى 24 % درصد اسانس است ضمنا در زمان گل دادن داراى حداقل موسيلاژ و آميدون مىباشد ولى بعد از گل دادن مقدار درصد مواد مذكور تدريجا افزايش مىيابد در عوض مقدار درصد ماده قندى آن در زمان گل دادن به حداكثر مىرسد . خواص درمانى : استفاده درمانى از ختمى مدتهاست كه در طب عوام بين مردم معمول مىباشد به طورى كه هنوز هم از ارزش درمانى آن بين مردم كاسته نشده است . گل ختمى اثر رفع تحريكات جلدى و نرم كننده داشته در مداواى بيماريهاى سينه ، سرفه و درد گلو به كار مىرود از گل ختمى در رفع ورم ملتحمه نيز استفاده به عمل مىآورند . برگ ختمى داراى موسيلاژ فراوان و اثر نرم كننده در مصارف داخلى است در استعمال خارج به صورت ضماد از آن استفاده به عمل مىآيد جوشانده برگ ختمى را به صورت حمام لوسيون كمپرس گرم غرغره تنقيه و غيره در موارد مختلف به كار مىبرند .