و در مرض نامردى در طب قديم بيضه بز را در روغن بريان نموده به طور خوراكى داده مىشده است . « 1 » در سابق و فعلا به بچههايى كه در رختخواب بول مىكنند نيز خايه را در روغن سرخ نموده مىدهند و مفيد است . خصيه يا دمبلان : دمبلان از گوشت سست حيوان بشمار مىآيد .
* خصى هرمس ، حلبوب
آن را عصى هرمس مىگويند و حلبوب است . حلبوب به فتح حاء مهمله و سكون لام و ضم باء موحده و سكون واو وباء موحده لغت نبطى است و به اندلسى حريق املس و در بلاد ديگر عصاء هرمسى مىنامند و آن نباتى است برگ آن شبيه به برگ بادروج فقط كوچكتر از آن و كمتر در تشريف و شاخههاى آن گره دارد و در آن شعبها بسيار از گرههاى آن رسته و مفروش بر روى زمين است . نبات آن به قدر يك شبرو يك تخم با تخم ديگر با هم پيوسته شبيه به خصيه حيوان است .
خواص درمانى :
ضماد آن محلل قوى است و گفتهاند بيخ سست آن مضعف باه و سخت آن مقوى آن است . « 2 »
* خطمى
تعريف :
خطمى به عربى : خبازى شجرى ، كثير المنفعه ، خطمى ، الغاسول ، العضرس .
فارسى : هشت ، هاز ، خيرو ، بيخ خطمى ، ريشه خطمى .
يونانى : آلتيا ، آلبائى .
لاتينى :
althaeae radix marsh mallow
هامش
( 1 ) - علم طبى ، دكتر مظفر حسين ، ص 623 ؛ دستور بريتانى ، ص 1332 .
( 2 ) - محيط اعظم ، ج 1 ، ص 147 .