دانه كوچك پيوسته و هر قدر كه آن دانه بزرگ شود بيضه آن كوچكتر گردد از اين جهت آن را قاتل اخيه نامند . « 1 » تشنج را كه در اعضا بود و به واسطه اسهال حادث شده باشد دفع مىكند . « 2 » در مورد خصية الثعلب ( گياه ثعلب ) ديسقوريدس گويد : برگ اين گياه بر زمين گسترده و سبز رنگ و به رنگ زيتون كوچك ماند و از برگ زيتون باريكتر و درازتر است و بلندى شاخهها به طول يك وجب و گلهايش بنفش و ريشهاش شبيه موسير است و تقريبا از موسير درازتر است . ريشه آن دوتايى است و مانند دو زيتون يكى بر ديگرى چسبيده است و نازك و ترد است ريشه آن را مىپزند و مانند موسير مىخورند . نوعى ديگر هست كه از فوايد بسيارش آن را بعضى « اندرياس » گويند . برگش در درازى به برگ گندنا مىماند و از آن پهنتر است و نازك و رطوبتدار است . ساقهاش تقريبا به طول دو وجب ، گلش تقريبا به بنفش مىزند ، بيخش به دو خايه مىماند و در باره بيخ اين نوع همان خاصيتها را گفتهاند كه در باره نوع اولى گفته شده گياه هر دو زبر و شيرين مزه است . مزاج : در اول گرم و تر است و ترى زياد دارد . « 3 »
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 490
مساهمون: مصطفى النوراني الاردبيلي
ص٤٩٠
در نوع بزرگ رطوبت زياد هست . ورم بلغمى را فرو نشاند ، در تنقيه قرحه ، منع سرايت مورچگى ، گشادن ناصور ، خوب كردن قرحه پليد و خورهاى مفيد است ، زخمهاى دهان را خوب مىكند . اگر مرد بزرگ آن را بخورد صاحب پسر شود اگر زن كوچك را بخورد دختر آورد . زيرا تر آن شهوتانگيز است و خشكش شهوت را قطع مىنمايد و هر دو ضد همند و كار يكديگر را خنثى كنند و در باره هر دو نوع كوچك و
هامش
( 1 ) - محيط اعظم ، ج 2 ، ص 202 .
( 2 ) - صيدنه ، ج 2 ، ص 843 .
( 3 ) - قانون در طب ، ج 2 ، ص 336 .