دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 410

كمى آب تر كنند و پوست آن را بكنند و پوست را در سايه خشك كنند و بكوبند و بسايند و گرد حاصل شده از الك كردن را با عسل بياميزند . مقدار خوراك درمانى آن سه گرم است و بهتر است كه با كرفس و تخم هويج بيابانى باشد و مقدار خوراك اين تا يك درهم مىباشد . مزاج : آن گرم و خشك است . خواص درمانى خربق سياه : شيره خربق سياه يا سفيد را اگر با سركه بر پوست بمالند يا بدان استفراغ كنند علاج گرى و قوبا و پوست انداختن است ، ناصور را شفا مىدهد ، زخم سفت را از بن بر مىكند استفراغ به وسيله خربق در علاج فالج و درد مفاصل بسيار نافع است . خربق سياه را در گوش بچكانند صداها را خاموش مىكند . خربق سياه در علاج ورم روده و مثانه و در ريزش دادن بول و حيض موثر است . جانشين : نيم وزنش مازريون و دو سوم وزنش قارچ يمن است ابن ماسويه گويد : بدلش كندش است . « 1 » خربق ريشه علفى است كه برگهايش مانند برگ خروع است . مسهل سودا و بلغم است و رحم و مثانه و سينه و روده را از كثافات پاك مىكند نافع مرض شقيقه است مزمزه آب جوشانده‌اش نافع درد دندان است در مرض لك و پيس و برص مفيد است . خربق ابيض را كه ريشه‌اش سفيد و گلش سرخ است تند و تلخ بيان كرده‌اند . مقوى معده ، بادشكن و دافع تب است بعضى از اطبا آن را در پارچه‌اى تر نموده و بعد با قند مخلوط نموده به خوراك 5 / 1 گرم براى حفاظت از مرض مالاريا تجويز مىكنند بلغم و سودا را با اسهال خارج مىكند براى آوردن اسهال مقدار 6 گرم با قند خورده مىشود در امراض جگر مفيد است محلل اورام است و براى رفع لكه‌هاى سفيد