تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 409

مساهمون:

ص٤٠٩

مىخورد . خربق مزاج را تغيير مىدهد و مزاج جوان‌ترى به تن مىدهد . خربق با مزاج مردان نيرومند و زنان مردآسا و قوى هيكل و جوانان نيرومند و آنهايى كه خون زياد دارند بسيار سازگار است و براى اشخاص شكم بزرگ و سست اندامان خوب نيست چنانچه آن را با سركه بر پوست بمالند لك و پيس را برمىدارد . خربق سفيد از خربق سياه تلخ‌تر است . سائيده‌اش را اگر ببوئيد عطسه مىآورد و ديد را قوى مىكند خربق سفيد در استفراغ كردن بسيار موثر است اما خطر خفگى دارد زياد خوردنش سم است اگر سگ و خوك آن را بخورند مىميرند . صور دارويى : در مصارف داخلى گرد آن به مقدار حداكثر 03 / 0 گرم در يك دفعه و 10 / 0 گرم در 24 ساعت و همچنين تنطور 5 / 1 آن به مقدار 10 تا 30 قطره در 24 ساعت براى اشخاص بالغ مصرف مىشود . در استعمال خارج به مقدار 20 / 0 تا 50 / 0 گرم مخلوط در 30 گرم پيه و يا دم كرده 5 در هزار آن را جهت درمان كچلى به كار مىبرند گياه مذكور در ايران نمىرويد . « 1 » در كتاب مخزن مفردات بعضىها كتكى را خربق سياه نوشته‌اند و لكن بعضىها آن را قبول نمىكنند اگر چه در بازار دارو سازى خربق و كتكى را يك جنس مىشمارند . كتكى سياه مائل به سفيدى چوبهاى پيچدار و بر پوستش خطوط كه ريشه‌هاى باريك دارد . ذائقه : تلخ و مزاجش گرم و خشك است مسهل است و كرم شكم را كشته خارج مىكند دافع تب است براى بد هضمى و استسقاء و تبهاى كهنه كه به سبب جگر و ورم جگر باشد مىدهند مفيد است .

خربق سياه :

بهترين نوع آن نه زياد تازه ، نه كهنه و نه خيلى چاق و نه لاغر آن است . مزه‌اش تند و زبان گز است براى مصرف به منظور دارو و بايد چوبكهاى نزديك ريشه آن را بچينند و با
هامش
( 1 ) - گياهان دارويى ، دكتر على زرگرى ، ج 3 ، ص 195