تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 413

مساهمون:

ص٤١٣
خربق انواع مختلف دارد : خربق اسود : يونانى : ماليتوولون ، جويوديرون ، ابنوس مارس . رومى : فارونيسون . فارسى : خال زنگى . عربى رجل الراعى ورد الميلاد ، ورد الشتاء ، قاتل الذئب . هندى : كالاكچله . لاتين :
helleborus .
انگليسى :
black helleborus
و
christmas rose .
يك بيخ پيچ خورده بى قاعده است از بيرون سياه و از داخل سفيد است ذائقه تلخ دارد . در كتاب مخزن الادويه چند نوع خربق نوشته شده است : 1 - خربق سبز ، خربق الاخضر . لاتين :
helleborus viridis .
انگليسى :
green hellebore .
2 - خربق بدبو : عربى : خربق منتن ، رجل العقاب ، لاتين :
helleborus fotidus .
انگليسى :
stinking hellebore bears foot
3 - خربق مشرقى : خربق المشرقى ، خربق القدماء . لاتين :
helliborus orientalis
انگليسى :
eastren hellebore .

تركيبات شيميايى :

ريزوم گياه داراى 25 / 0 تا يك درصد الكالوئيدهاى تركيب يافته يا اسيد كليدونيك نظير ژرمرين ، پروتووراترين ، ژروين ، روبى ژروين و پزو دو ژروين است . از بين اين الكالوئيدها ، پروتووراترين سمىتر از همه بوده به صورت بلوريهاى كوچك به دست آمده است دو الكالوئيد اخير يعنى روبى ژروين و پزو دو ژروين داراى سميت كم يا فاقد سميت‌اند . در سال 1940 ماده‌اى توسط
saito
به نام وراترامين به دست آمد . بعلاوه وجود يك گلوكزيد تلخ به نام وراترامارين رزين ، آميدون انواع قندها پكتين و مواد روغنى نيز در ريزوم گياه محقق گرديد . ژروين : الكالوئيدى است كه به صورت بلوريهاى بىرنگ سوزنى شكل به دست آمده و نقطه ذوب آن 243 درجه تعيين گرديده است . اين الكالوئيد به مقدار كم در كلروفرم و بنزين ولى به مقادير زياد در اتر حل مىشود . بدون بو و داراى طعم بسيار تلخ
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 413 | مصطفى النوراني الاردبيلي