مصلحش : جوارش سقمونيا و روغنىها و لعابها . بدلش : سم قاطر است . مشابهاش : شير آن نافع سرفه سياه و تب معمولى است ضماد شير خر با انزروت نافع آتشك ( سوزاك ) و با اسفرزه نيز دافع سوزش حرارت است نيز خوراك آن با انزروت ( 2 سير شير ، نيم مثقال انزروت ) نافع برونشيت و سرفه است ، نيز چكاندن شير خر 10 قسمت ، انزروت 1 قسمت در گوش نافع سنگينى گوش است . « 1 » مقدار مصرف : كباب جگر آن در ناشتا نافع تب سودائى و صرع است سوخته آن به خوراك 2 گرم نافع مرض كزاز و رعشه است چكاندن آب فضلهاش در گوش نافع درد گوش است . بخور سوخته سم آن دافع عسر ولادت است ماليدن مغز آن با روغن زيتون بر سر كچل موى را مىروياند جگرش شير را زياد مىكند شير خر در مرض دق و سل مفيد است . « 2 »
* خراطين
تعريف :
خراطين را به يونانى خلتين اطريا ، طليطليس و طيليليس به تركى سقوليجان .
عربى : شحم الارض ، امعاء الارض و حمر الارض .
فارسى : زغار ، كرم گل خورده و شكننده ، كرم زمين .
به هندى : كيچوه و كهنيسه مىگويند .
خراطين كرمى دراز و سرخ رنگ است كه در مكانهاى نمناك پيدا مىشود .
هامش
( 1 ) - حكيم اسفنديارى .
( 2 ) - بستان المفردات ، ص 236 .