دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 395

سرمك لطيف‌تر و از سلق غليظتر است . پنيرك بيابانى از كاشتنى لطيف‌تر است و مىگويند كه پنيرك كاشتنى گرمىبخش است و چون مرطوب و لزج است زود سرازير مىشود مىگويند : رطوبتش از رطوبت كاهو بيشتر و پرمايه‌تر است ، علاج مورچگى و باد سرخ است برگ پنيرك بيابانى با زيتون و آب‌پز پنيرك بيابانى داروى سوختگى است كه بر سوخته مالند پنيرك را با نمك بجوند و بر زخم ناصور نهند نافع است بويژه اگر ناصور كوچك باشد و از چشم بر آيد گل پنيرك و شاس را ضماد كنند و بر روى قرحه بگذارند بسيار مفيد است . پنيرك را بجوند در علاج زخم دهان خوب است . جوشانده برگ و گل پنيرك هر دو سينه را نرم و شير را زياد كند و سرفه ناشى از گرمى را علاج مىكند و داروى سرفه ناشى از خشكى هستند تخم پنيرك در زدودن زبرى سينه از پنيرك بهتر است . پنيرك كاشتنى به زيان معده است ولى كبد را مىگشايد . جوشانده گل پنيرك را بخورند در علاج قرحه كليه و مثانه نافع است اگر از شاخه‌هاى پنيرك كاشتنى آب گيرند يا شربت سازند و بخورند به نفع روده و مثانه است و ملين است و درد روده و مثانه و شكم را دوا مىكند . آب‌پزش را اماله كنند يا در آن نشينند سفتى زهدان را نرم كند ، پيشاب را زياد كند ، نوعى پنيرك بيابانى هست كه آفتاب گردان است . اين نوع مسهل است . « 1 » مصلحش : براى مردم گرم مزاج ترشى و براى سرد مزاجان زيره است . معده را ضعيف مىكند . بدلش : خطمى است . نفع خاص : محلل اورام حاره . مقدار مصرف : آب برگهاى سبز تا 60 گرم است و اضافه بر اين شير را زياد مىكند سده جگر را باز مىكند ناصور چشم را مفيد است .