دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 312

كوخر گويند و آن اسم نباتى است برگ آن مثل برگ هويج مائل به سفيدى و بيخ آن سفيد جعدى شكل و ساق آن بغلظ انگشت و تخم آن عريض مثل عدس تند طعم بيخ و برگ آن مثل هويج و باديان و آن برى و بستانى است برى آن سداب برى است بالاتفاق و كذا بستانى و بالجمله فعل آن فعل سداب است و بعضى گويند كه قسم برى را در مازندران جعفرى نامند گرم و خشك در آخر سوم و مقوى هاضمه و دافع رياح و مدر بول و مجفف منى و قسم بستانى را ساق به قدر ذراع و پر گره و برگ آن شبيه به برگ سداب و با زغب و خوشبو و تند طعم و تخم آن شبيه بانجدان و زوفرا عبارت از آن است . صاحب اختيارات بديعى نوشته كه تخم آن خوشبو و خوش طعم نزديك به تخم هويج در شكل و بر جامه بچسبد و به شيرازى آن را خود و سگ نامند و آن گرم و خشك در سوم و مقوى معده ، احشاء ، جگر ، محلل رياح ، هاضم و مفتح سده جگر و سپرز ، مسخن كليه و مثانه و مسمن آن ، مبهى و منقى مثانه و مجارى بول و رافع خمار و آشاميدن و بوئيدن جهت زكام و رطوبات دماغى و برودت دماغ و ضماد آن جهت تسكين درد و ورم بواسير و به دستور خوردن و ادمان آن گويند بوى سير را زائل گرداند . جالينوس بالخاصيت آن را جهت سرفه خشك مفيد مىداند . تخم آن در افعال قويتر از اكثر اجزاى آن است و مضر سر و مجفف منى و مصلح آن بادرنجبويه و بدل آن سداب است هرگاه اقسام ديگر حزا يافت نشود مقدار شربت آن تا سه درم و از تخم آن تا يك مثقال است « 1 » . شبيه به برگ كرفس و به قدر برگ گشنيز و تخم آن سبز و خوشبو طبيعت آن گرم و خشك ، افعال و خواص آن مقوى هاضمه دافع رياح و ادويه قتاله ، بارده خصوصا سم عقرب مدر بول ، مجفف منى ، مقوى معده ، هاضم ، مفتح سده جگر ، رافع خمار ، بوئيدن آن جهت زكام ، ضماد آن جهت تسكين وجع و ورم بواسير . « 2 »