دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 244

، نيز الكل ، ريزين ، روغن و مقدارى تانن در آن وجود دارد . « 1 » روايت از جابر بن حيان : جوزالقى به نظر بعضى رقع يمانى است و به فرنگى نور مطليله مىگويند و آن را ثمر درختى هندى مىدانند و اندازه انجير كوهى و فندق بسيار بزرگ كمى بد بو و پوست آن اندكى ضخيم رنگش زرد تيره و اندكى خود ريشه‌دار و در جوف آن دو پرده و در هر پرده تخمهاى كوچك بسيار بهم پيوسته شبيه بهدانه است بهترين آن تازه كرم نخورده است . گرم و خشك در درجه سوم است و مقى بلغم و مسهل و مثل خربق سفيد است و منقى رطوبت و بلغم است و جهت امراض بارده دماغى و عصبى مانند فالج و لقوه و سرفه و تنگى نفس بلغمى مزمن و تحليل رياح و نفخ شكم و اورام و جذام نيز مفيد است . « 2 » سرشته آن با نمك طعام و ضماد آن جهت تحليل اورام و نضج آنها و دملها و انفجار آنها نافع است . مقدار شربت آن يك درهم ، بدل آن نوره و خردل هر دو مساوى الوزن است . مشابه درخت نارجيل هند مىباشد و ميوه آن جفت جفت و دو دانه با هم در مىآيد . وزن ميوه آن تقريبا 20 تا 25 كيلو مىباشد و در رسيدن اين ميوه 10 سال وقت لازم است . در ايام قديم لب دريا مىافتاد رنگش سفيد و كهنه آن زرد . مزاج : گرم و تر در درجه اول . مضر براى كسانى كه جگر گرم دارند مىباشد مصلح آن شير تازه و فلفل سياه .