تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 218

مساهمون:

ص٢١٨

زخمهاى عميق كشنده است . « 1 » شيخ مىفرمايد : جندبيدستر ، خايه سگ آبى ، خايه جانور دريايى است و هر دو بيضه را از هم جدا نشده مورد استفاده قرار مىدهند . پوسته نازك دارد كه به كمترين دست زدن مىشكند رطوبت آن مانند عسل است . مزاج : آن گرم است در درجه سوم و خشك در درجه دوم .

خواص :

در علاج ورم گرم مفيد است . زخم و قرحه را خوب مىكند . مفاصل را گرمى دهد و در علاج لرزش و ترنجيدن تر و كزاز مرطوب و فالج سودمند است . دو درهم جندبيدستر مخلوط با پونه و عسل را اگر بعد از رگ زدن بخورند حيض را جارى مىسازد . بچه‌دان و بچه را بيرون مىآورد . « 2 » و چون آن را با آب انيسون بخورند و چون با روغن ياسمين مخلوط كنند و بر شكم بمالند بادها را مفيد باشد و بدل آن مشك است مقدار چهار دانگ از وزنش . « 3 » جندبيدستر از غده‌هاى اين حيوان گرفته مىشود كه در هر دو نوع و نر و ماده آن يافت مىشود . غده تازه آن زرد رنگ لكن بعد از خشك شدن سياه رنگ مىشود شكل آن غده‌ها مخروطى است كه در ازاى آنها به 5 سانتىمتر مىرسد . محلل ( حل كننده ) و مجفف ( خنك كننده ) و مسخن ( چاق كننده ) ، ملطف ( لطيف كننده ) و مقوى اعصاب و مسكن اوجاع ( دردها ) و بادشكن و مدر حيض و بول و محلل اورام است . براى دواهاى سرد و سمى ترياق مىباشد . محرك حرارت اصلى بدن و مقوى باه مىباشد . براى امراض سرد دماغ مفيد مىباشد . مقوى رحم است ، آن را بيشتر در نسخه‌هاى مالش بدن به كار مىبرند و به قول صاحب كنز الحكماء جندبيدستر را در

هامش
( 1 ) - محيط اعظم ، ج 2 ، ص 89 .
( 2 ) - قانون در طب ، ابو على سينا ، ص 106 .
( 3 ) - الابنيه ، ص 97 .