دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 608

تا 4 بار در روز غرغره كنيد . « 3 » ريشه پنيرك داراى 30 درصد لعاب ، مقدارى نشاسته ، آسپراژين و بتائين است . مقدارى تانن و قندهاى قابل تبلور دارد . يك ماده رنگى زرد هم در ريشه اين گياه موجود است و مقدارى هم روغن دارد . ريشه گل و برگ پنيرك و ختمى را به عنوان نرم كننده سينه و شكم به كار مىبرند و براى معالجه زكام و گلو درد مصرف مىنمايند . هنر ديگر اين دو برادر ( پنيرك و ختمى ) آن است كه مانند باميه صدا را باز و گرفتگى آواز را بر طرف مىنمايند . تخم پنيرك مسهلى قوى است و اخلاط را از معده بيرون مىكند و گرفتگى روده‌ها را باز مىنمايد و درمان خوبى براى عرق النسا ( سياتيك ) است . جوشانده آب تخم پنيرك با شكر اخلاط سوخته را از امعاء خارج مىنمايد و ضماد آن ورم را از بين مىبرد و درد را ساكت مىكند و ضد سم عقرب مىباشد . « 1 » تقريبا هميشه به شكل دم كرده ( يك ليتر آب سرد را بر روى يك مشت از گياه مىريزند و 23 دقيقه مىجوشانند ) براى كمپرس كردن آبسه‌ها ، كوركها ، جوشها و غيره مصرف مىشود . بندرت از راه خوراكى به عنوان يك مسهل ملايم استفاده مىشود . « 2 » بهتر از پنيرك چيزى براى پاك كردن پوست وجود ندارد . اين گياه را براى رفع نهايى آكنه و درمان جوشهاى سرخ رنگ صورت و از بين بردن لكه‌هاى قهوه‌اى رنگ آن كه در صورت سال خوردگان ظاهر مىشود توصيه كرده‌اند و اين گياه ضمنا يبوست و ورم اندامهاى حساس زنان را رفع مىكند . « 3 » گل خبازى يا پنيرك سينه را نرم و معده را صاف مىكند در آن ويتامين‌هاى