گرم از عصاره آن با 24 گرم بول گاو هر روز صبح استعمال مىكنند و در تب ، سرماخوردگى ، روماتيسم زياد استعمال مىشود . محقق روزبرگ
rosburgh
گفته است كه در بعضى مواقع زنان هندى از آن براى حمام يا براى غسل كردن زائيده در روز بعد از
زايمان استفاده مىكنند .
در كتاب قديم « نرگندى » نوعى از پنجنگشت را مقوى دماغ ، قابض ، تلخ و نافع قولنج ، اورام ، روماتيسم ، كرم شكم ، بد هضمى ، بلغم ، دمل و جذام نوشته است . برگ آن در پيچيدگى استخوان ، ضربه ، ورم خصيه ، خون ريزى زير پوست به صورت ضماد استعمال مىشود . بيخ آن مقوى ، تببر ، خارج كننده بلغم و ميوه آن مقوى اعصاب و دماغ و مدر حيض توصيف شده است . اطباى مسلمين آن را استعمال مىكنند و به نام تخم سنهالو مىنامند و اين نوع را
vitex agnus castus
در هند از خارج وارد مىكنند .
vitex negundo
را محقق
ramphius
به نام
lagondium
ذكر كرده و مىگويد كه برگ آن حبوبات و لباسها را از كرم و حشرات محفوظ مىگذارد . زنهاى ژاپنى نوعى عصاره از آن درست مىكنند كه بادشكن و مدر حيض مىباشد در هند برگ آن را داخل ورق كتابها مىگذارند كه ورق را از كرمخوردگى محفوظ مىدارد .
تخم پنج انگشت را به عربى : حب الفقد و حب الطاهر گويند .
اين تخم مثل فلفل سياه و از آن كوچكتر است بعضى از آن سفيد و بعضى ديگر سياهاند مزاج آن گرم دو درجه و خشك دو درجه است آن محلل ، ملطف ، ضعيف كننده ، قابض ، بادشكن خشك كننده منى و ضعيف كننده باه است . براى ورم طحال با سكنجبين مىخورند و خيسانده در سركه نيم گرم ضماد مىكنند . براى ضعيف كردن قوه باه با سركه مىخورند و جوشانده آن را مىدهند گفتهاند كه مدر حيض و بول هم است شير را زياد مىكند لكن منى را خشك مىكند . در جريان زياد منى سفوف فنجنگشت نسخه معروف آن است .
اين گياه در عين حال خنك و قابض و تببر مىباشد . جوشانده آن محلل و ضد سم است . عصاره و برگ آن براى يرقان و خونريزىهاى داخلى بسيار مفيد است .