دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 449

مىكنيم : خميره ابريشم ، دواء المسك بارد ، دواء المسك الحار ، كه معروفترين نسخه‌هاى مقوى دماغ و قلب هستند و نسخه‌اى ديگر به نام دواى اسود كه محتوياتش صعتر و چيزهاى ديگر است براى علاج زخمها و صاف كردن خون ، داده شده است و نيز نسخه‌اى به نام سفوف محافظ جنين براى جلوگيرى از اسقاط حمل به عنوان نسخه ذكر شده است و معجون بسد كه مخلوط دواهاى زيادى دارد براى علاج بواسير ذكر شده است و معجون جالينوس لؤلويى براى قوت باه و حركت باه بعنوان نسخه ذكر شده است و نسخه معجون كبير به اسم مروح الارواح كه تقريبا داراى دويست ادويه است كه آن را مقوى مشهور دانسته‌اند ، و يكى از نسخه‌ها به نام مفرح شيخ الرئيس كه داراى ماده بسد است از نسخه‌هاى معروف ذكر شده است بالجمله تمام معجونهاى مقوى و مفرح قلب و دماغ در كتاب همدرد ، بسد در آن به كار رفته است . « 1 » شيخ مىفرمايد : بسد مشهور است و به رنگهاى سرخ ، سياه و سفيد يافت مىشود . مزاج : سرد و خشك است . خواص : گيرنده است و نزيف را باز دارد ، بسيار شكاننده است ، گوشت زيادى را بزدايد ، چشم را جلا دهد و تقويت كند به ويژه اگر سوخته آن را شستشو دهند مؤثرتر است . رطوبتهاى چشم را بر مىمكد و در مداواى « دمعه » نافع است . محلول آن در علاج اماس طحال نافع است داروى قرحه‌هاى روده است . « 2 » سرخ آن در اول سرد و در دويم خشك و مفرح و قابض و مجفف و قاطع نزف الدم و محلل خونى كه در دل منجمد شده بخصوص محرق او جهت وسواس و جنون و خفقان و صرع و ضعف معده و فساد اشتها و نفث الدم و اسهال دموى و سنگ مثانه و گرده نيز مجرب است « 3 » بسد و مرجان نوعى است از جواهر معدنى و لون او سرخ است « 4 » .