برگهايش قلبى شكل و دندانهاى و گلهايش سفيد يا زرد رنگ مىباشد . « 1 » بادرنجبويه تغيير يافته اسم بادرنگبويه فارسى است كه به عربى : مفرح القلب ، حبق الريحانى ، حشيشة السُنّور ، بقلة الريحان و بقله غريبه ، به رومى : ياسلفين ، به لغت مصر : ريحان النعنع ، به سريانى : اطروخيا و به هندى : بلى لوطن مىنامند و دو نوع است . گياهى علفى ، پايا و از تيره نعناع است . ساقهاى به ارتفاع 30 / 0 ال 80 / 0 متر و حتى بيشتر ، منقسم به شاخههاى متعدد دارد . قسمت مورد استفاده بادرنجبويه ، سرشاخههاى گلدار گياه يا منحصرا برگهاى بدون دمبرگ آن است . بادرنجبويه ، به سهولت به وسيله دانه يا قطعات سوش ريشهدار كه از گياه مسن جدا شده باشد و بعلاوه طورى انتخاب گردد كه گياه در معرض سرماى زياد قرار نگيرد ، تكثير مىگردد زيرا سرماى زياد و رطوبت مداوم ، براى رشد گياه مناسب نيست . جنس زمين زراعتى در پرورش گياه مداخله كلى ندارد . زمين زراعتى اگر سبك و خشك باشد ، برگهاى گياه در طى دوران نمو ، تدريجا زرد و حالت غير قابل استفاده پيدا مىكنند . زمين زراعتى بادرنجبويه بايد قبلًا در پائيز به عمق 20 تا 50 سانتىمتر شخم زده شود و بعدا نيز يك شخم ديگر در زمستان موقع كود دادن ، به منظور وارد كردن كود در زير خاك انجام گيرد . به هر هكتار زمين زراعتى معمولا 000 / 30 كيلوگرم كود حيوانى به انضمام 400 كيلوگرم
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 361
مساهمون: مصطفى النوراني الاردبيلي
ص٣٦١
Scorie (
بقاياى سوخت حاصل از ذوب چدن و فلزات ) و 75 كيلوگرم پتاسيم ، اضافه مىكنند . در موقع انتقال قطعات ريشهدار گياه يا گياهان جوان ، به زمين زراعتى نيز بايد قبلًا زمين را قطعاتى به عرض 5 / 1 تا 75 / 1 متر تقسيم كرده ، مقدارى نيترات دوسود بدانها اضافه كرد . در طريقه تكثير با كاشتن قطعات سوش ريشهدار ، آنها را در پائيز يا در فروردين ماه ، در امتداد خطوطى به فواصل معين به نحوى مىكارند كه هر پايه از ديگرى لااقل 5 / 0 متر از هر طرف فاصله داشته باشد .
هامش
( 1 ) - فرهنگ معين ، ج 1 ، ص 442 .