است و طلاى آن مزيل كلف و چون با سركه و با خربق سفيد بسايند در اين باب قوى
گردد .
ضماد آن با سركه در روغن گل بر سر جهت صداع نافع و عطسه مىآورد ، بنابراين خوابآور و تخم آن نيز مزيل صداع مزمن است و از منومات مجربهاست . نوشتهاند :
استفاده از برگ آن سه روز متوالى جهت شقيقه ، ضماد كف آن جهت سكته و تشنج ، نوشيدن بيخ و برگ آن از براى راحتى روح و طبيخ و بيخ آن جهت اختلاج رعشه و رعده و سكته و فالج و استرخا و فزع صبيان در خواب و نسيان و ازدياد قوت حفظ و نافع زكام و به دستور خوردن جرم آن عسطه آوردن به جرم آن جهت اخراج اشك و رطوبات زائده از چشم و چون با عصاره تازه آن اكتحال نمايند و قطور طبيخ بيخ آن با سركه در گوش جهت قطع نزلات بارده ، مضمضه به آب طبيخ آن مسكن درد دندان و لهات را لاغر گرداند و جويدن جرم آن دافع بد بويى از دهن است . براى ربو و سرفه و بخصوص از رطوبت غليظ و نافع ذات الريه بلغمى و عسر النفس و خناق بلغمى و خشونت قصبه ريه و حلق و سينه و درد پهلو و ذات الجنب و درد سينه و دفع فضول غليظ محتبس در سينه و عسر الدفع و مانع از خروج نفث و تنقيه آن از اخلاط غليظ و در امراض سينه مطبوخ آن يا جرم آن با شيره انگورى بخورند و مسكن عطش و رافع فضول نازل از دماغ بهسوى سينه و منقى از آن است و آن مقوى قلب و روح و نافع درد جگر و طحال بارد و مزيل و لرزه است . چون با سركه بنوشند براى طحال خوب است زيرا كه طحال سركه را دوست مىدارد و آن را بهسوى خود مىكشد لذا شراب آن نافع استسقاء است .
به سبب تحليل مواد آن و تقويت جگر و دفع نافع يرقان و مفتح افواه بواسير ، اسهال و محرق از مره صفرا نمايد ، خوراك آن از چهار درم تا هفت درم به ماء العسل بخورند و به قول شيخ : عصير آن محلول ماء العسل منقى بلغم غليظ و مخرج آنست و چون كهنه سوراخ دار آن بخورند زرد آب و مره صفرا و بلغم برآورد و گفتهاند كه قوت اسهال كهنه آن زياده است و حقنه آن به جهت عرق النسا و بدبويى نواصير و قروح باطنى و بردن لحم زائد نواصير و حمول آن جهت سيلان مذى و كثرت احتلام و حرقت البول و عسر ولادت
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 296
مساهمون: مصطفى النوراني الاردبيلي
ص٢٩٦