دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 154

است و از شكستن شاخ ، برگ و گل آن شير خارج مىشود . گل و برگهاى استبرق كوچك و مشابه نرگس است . در ميان گل آن چيزى مشابه ميخك است كه به آن قرنفل ملار مىگويند . ميوه استبرق مشابه انبه است كه پس از خشك شدن تركيده و از داخلش پنبه‌اى مانند پنبه سنبل بيرون مىآيد . تخمهاى استبرق مشابه عدس است . بر روى اين درختچه رطوبتى منجمد مىشود . كه آن را صمغ العشر يا سرك العشر مىگويند كه به رنگ زرد است . استبرق در فصل تابستان و در زمينهاى ريگزار و بيابانى روييده مىشود . رنگ برگ و ريشه آن زرد و داراى گلى سفيد و طعمى تند و تلخ است . « 1 » اين درختچه به ارتفاع حدود 3 تا 4 متر و داراى شيرابه سفيد رنگ تلخ و تند مزه است . شاخه‌هاى جوان آن از كركهاى سفيد پوشيده شده است . برگهاى آن سبز متمايل به آبى ، ضخيم ، سفيد آردى و كركدار تقريبا بدون دمبرگ ، تخم مرغى و در محل اتصال داراى موهايى است . رنگ گلهاى استبرق صورتى يا صورتى متمايل به بنفش است كه از اسفند ماه تا نيمه اول پاييز ديده مىشود . قدرت روييدن بذر اين درختچه در نهالستان در كيسه‌هاى پلاستيكى بسيار خوب بوده و پس از 8 تا 10 ماه از تاريخ كشت بذر ( در بهار ) مىتوان آن را به تپه‌هاى شنى منتقل نمود . بذرپاشى مستقيم آن در تپه‌هاى شنى تاكنون آزمايش نشده است . نيز ثابت شده است كه تنها درختى كه در ايام خشكسالى موفق بوده ، استبرق است . در كتاب گياهان كشاورزى ايران تاليف دكتر صحت نياكى به نقل از آية الله جزايرى ذكر شده است كه سابقا در شهرهاى مختلف خوزستان غلب لب را مانند پنبه كشت مىنمودند و بعد از رسيدن ، الياف آن را از دانه جدا نموده و با آن پارچه مخصوصا ديباى معروف شوشتر كه شهرت و ارزش جهانى داشت مىبافتند . معروف است كه پرده مكه را از الياف اين گياه مىبافتند و با تشريفات ويژه‌اى آن را مىفرستادند . « 2 » استبرق شامى غوزه‌اى دارد با دانه‌هاى بسيار كه به هر يك از آنها رشته‌هاى برّاق