توسط دانشمندان اروپا پيدا شد رفتهرفته در اثر بحث و تحقيق در مندرجات كتاب قانون ابن سينا ، تغييراتى در متن آن كتاب دادند ما امروز با توجه به معلومات معاصر مىتوانيم مانند يك قاضى عادل و بىطرف ، دربارهء آن تغييرات اظهارنظر و قضاوت كنيم كه آيا دانشمندان اروپا در اظهار نظرات خود بر حق بودهاند يا نه ، و پس از بررسيهاى دقيق و همهجانبه ، اكنون بر ما ثابت شده است كه در بسيارى از موارد حق با دانشمندان اروپا بوده و قدما در موارد مزبور اشتباه مىكردهاند ، ولى در بسيارى از موارد نيز حق با ابن سينا بوده و دانشمندان اروپا اشتباه كردهاند و به خطا رفتهاند و نتيجهء نهايى آن خطاها باعث شده است كه خطرات غير قابل جبران و تلفاتى براى بيماران به بار آورد .
متأسفانه تقريبا هيچيك از پزشكان جهان معاصر به علت اختلاف سطح شديد معلومات كنونى نسبت به معلومات قدما به هيچ وجه نمىتوانند باور كنند كه عقايد ابن سينا در عصرى كه مردم الاغ سوارى مىكردند ، در بسيارى از موارد درستتر از عقايد كنونى بوده و امروز در آن موارد به خطا مىروند ، و نتيجهء تمام سعى و كوشش جرج سارتن در تاريخ علم اين بوده است كه اين عقيده غلط را از دهن دانشمندان معاصر به درآورد ، و عدهاى ديگر از مورخان علم و از جمله پرفسور شارل ليشتنتلر استاد تاريخ پزشكى در دانشگاه هامبورگ و لوزان نيز عينا همين عقيدهء جرج سارتن را دارد . بسيارى از افراد ديگر نيز به غلط تصور مىكنند وقتى كه ما مىگوييم عقايد ابن سينا در بسيارى از مباحث پزشكى بر عقايد رايج كنونى ترجيح دارد ، منظور ما آن است كه بايد پزشكى معاصر را به كلى كنار گذاشت و طب ابن سينا را جانشين آن كرد ، درحالىكه اين تصور اشتباه محض است ، و ما بارها گفتهايم و باز تكرار مىكنيم كه بايد طب جديد و قديم را با يكديگر تلفيق كرد و قضاياى درست و سودمند را كه متعلق به هركدام است انتخاب و مباحث باطل را چه متعلق به قديم باشد و چه جديد ، طرد كرد .
كسان ديگرى هم هستند كه مىگويند اگر مطالب تازهاى از طرف ما طرح و پيشنهاد شود كه در پزشكى معاصر وجود ندارد ، و يا اگر عقيدهاى را كه در پزشكى معاصر و در سراسر جهان رايج است و ما آنها را باطل اعلام مىكنيم ، اين مطالب بايد مورد قبول مجامع پزشكى بين المللى باشد و تا هنگامى كه بصحهء آنها نرسد قابل قبول نيست ، ما نيز به همين عقيده هستيم و مىگوييم بايد در هر مطلبى از مطالب علمى وحدت نظر كامل در سراسر جهان حكمفرما شده و مورد قبول همه دانشمندان باشد ، زيرا هرگونه اختلاف و تشتت ، به هرجومرج و آشفتگى در علوم منجر مىشود كه نهايتا به زيان مردم و به ضرر خود علم تمام خواهد شد . منتها ما كه پنجاه سال است با تمام وجود خود با غربزدگى نبرد كردهايم عقيده داريم كه ديگر پس از صد و پنجاه سال اسارت علمى اكنون بايد با عقدهء خودكمبينى مبارزه كرد تا روح ابتكار و اكتشاف در
دارو مسئله پزشكى قرن ( فارسى ) — صفحة 275
مساهمون: سيد جلال مصطفوى كاشانى
ص٢٧٥