آزاد دارو مىتواند عمل فارماكوديناميك داشته باشد ، براى انفكاك اين اشكال تركيبى ، به جستجوى طرقى برخاستهاند . اين كار در خارج بدن آسان است ( جدا كردن سولفاتيد از تركيب آن به توسط اتر ) . بعلاوه داروها ممكن است با پروتئين بعضى آنزيمها تركيب شود ( توجيه آلرژى دارويى ) .
اثر دارو پس از جذب ممكن است به راههاى مختلف طولانى شود و آنها عبارت است از :
1 ) آزاد شدن آهستهء مادّهء فعال از شكل استعمال شده ( مسهلهاى آنتراسينيك - املاح آلى آرسنيك پنج ظرفيتى - تببرهاى گروه آنيلين . )
2 ) انهدام آهسته داروها در مورد داروهاى ثابت ( عمل كرباكل نسبت به آسترهاى غير ثابت مانند آستيل كولين طولانىتر است . )
3 ) دفع بطىء داروها ( ديژيتوكسين - فلزات سنگين ، اثر كاهشدهنده پروبنيد در دفع پنىسيلين . )
لازم به يادآورى است كه براى دانستن كم و كيف اين اعمال ، نيروهاى عظيم انسانى و اوقات گرانبهاى دانشمندان و بودجههاى هنگفت صرف شده است . در صورتى كه طبيعت با نيروى براستى معجزهآساى خود ، همهء اين اعمال را با دقت و مهارت و صحت شگفتانگيز و باورنكردنى انجام داده است و اگر درست بررسى شود ، به خوبى معلوم خواهد شد كه دانشمندان با تجزيههاى دقيق مواد غذايى و گياهان دارويى و پس از مطالعات طولانى به دقائق و جزئيات وابسته به روابط ميان اجزاء و كشف آثار مترتّب بر آنها ، به اين اعمال پى برده و از آنها تقليد كردهاند ، آن هم تقليدى ناقص . در مقام مقايسه ، به جرأت مىتوان اظهار كرد كه از درياى اسرار درونى مواد موجود در طبيعت به جز قطرهاى نصيب نبردهاند و به نقائص اعمال خود پيوسته برخورد كرده و تغيير عقيده مىدهند ، زيرا آسيبهايى كه از اين راه نصيب بيماران شود خطاى آنان را آشكار مىسازد . از اين خطرات تاكنون صدها نمونه مشاهده شده است كه براى احتراز از تطويل كلام فقط به ذكر يك نمونه از آن پرداخته مىشود :
در روزنامه اخبار پزشكى شمارهء 304 مورخ سوم آذرماه 1349 ، با عنوان « ايجاد حالت آلرژى در اثر مصرف سولفاميد روتارد » خبرى درج شده است به دين قرار : « اخيرا مؤسسهء مواد غذايى و دارويى ايالات متحدهء آمريكا
( F . D . A )
به كليهء كارخانههاى داروسازى كه تهيهء سولفاميدها خصوصا سولفاميدروتارد ( با اثر طولانى ) را برعهده دارد توصيه نموده است كه بر اوراق ( برشورها ) اين فرآوردهها بنويسد كه امكان دارد در اثر مصرف سولفاميدروتارد ، يك بيمارى به نام بيمارى ( استونس - جانسون ) عارض شود . اين بيمارى با تب شديد ، التهاب پوست و مخاط شروع شود و به يك عفونت عمومى همراه با كم شدن وزن ، خستگى ، سردرد و بىاشتهايى به اوج خود رسد . ممكن