يك تذكار مهم - اين اختلاف فاحش ميان ويتامين
C
موجود در كلم كه به آهستگى در بدن جذب و نيز به آهستگى از بدن دفع مىگردد و بنابراين دوام اثر و طول مدت تأثير آن در بدن بيشتر از ويتامين
C
خالص شيميايى است كه بسرعت جذب و بسرعت دفع شود ، براى فرآوردههاى طبيعى مزيتى بسيار بزرگ به شمار مىرود و نظير آن در همهء گياهان دارويى نيز وجود دارد كه خود آن گياهان را بر مواد عاملهء مؤثر محتوى در آنها ممتاز مىسازد . مثلا افدرين صناعى نسبت به افدرين طبيعى ( كه در گياه افدرا وجود دارد ) زودتر جذب و دفع مىگردد و به علت اين سرعت جذب در خون ابتدا انقباض شديد و بعد اتساع ثانوى عروق را فراهم مىآورد و اين اتساع ثانونى ناراحتىها و خطراتى در بر دارد كه جزء عوارض دارو به شمار مىرود . در صورتى كه گياه افدرا به علت آهستگى جذب افدرين محتوى در آن و آرامى اثرش در بدن فاقد آثار نامطلوب و عوارض ثانوى است و اگر هم داراى عوارضى باشد به مراتب از عوارض افدرين صناعى كمتر است . چون اين مطلب بر داروشناسان و آزمايشگاههاى داروسازى پوشيده نبوده است درصدد برآمدند كارى كنند كه داروهاى صناعى ديرتر جذب و ديرتر دفع شود تا هم ضررشان كمتر و هم دوام اثرشان بيشتر باشد . اين پديده را پديده تأخيرى ناميدند و داروهايى را كه به اينگونه ساختند كلمهء ( رتارد ) « 54 » يعنى ( تأخير ) بر آن گذاشتند . مانند : سولفاميدرتارد ، پنىسيلين رتارد ، انسولين رتارد ،
Kalleone retard BAYER , Parkinane retard , Ronicol retard , Solurutine papaverine , F . retard .
براى عملى كردن اين امر دارو را به شكل مخلوط يا تركيب با مواد بطىء الجذب به كار مىبرند ( كه به اشكال دارويى تأخيرى موسوم است ) . طرق تأخير جذب عبارت است از :
1 ) تبديل محلول دارويى به شكل تعليق ذرات ريز به وسيلهء افزودن مواد آلى يا معدنى ( پروتامين زنك انسولين ، پنىسيلين پروكائين ، محلول كولوئيد بيسموت و غيره ) .
2 ) استعمال املاح نامحلول دارو ( دىپنىسيلين
G
، پنىسيلينات كنين ، تانات پليتيرين . )
3 ) با به كار بردن دو داروى مشابة التركيب توأمان و عمل رقابتى ميان آن دو بر يك بافت گيرنده نيز ، مىتوان از سرعت جذب يا دفع دارو كاست . مانند تركيب پنىسيلين با كوروناميد ( اين ماده در سلولهاى لولههاى پيشابى نسبت به پنىسيلين عمل رقابتى اعمال مىكند . ) دارو پس از جذب به فضاهاى خارج سلولى وارد مىشود ( الكل ، سولفاتيدها ، سالسيلات سديم ) و يا از غشاء سلولى بگذرد و با پروتئينهاى سلولى تركيب يابد ( باربىتوريكها ، پنىسيلين ، بعضى سولفاتيدها ، گلوكوزيدها ) . چون فقط اشكال
هامش
( 54 ) .Retard