قرن بيستم بر اثر پيشرفت سريع دانش پزشكى و وسعت بىاندازه آن شاخههاى تخصصى عديده پيدا شده كه هر شاخهء اصلى خود بشاخههاى فرعى تقسيم گرديده است . صدها عامل جديد و بىسابقه براى پيدايش و بروز انواع بيماريها كشف كردهاند و به هر روز هم كشفى تازه بر آن بيفزايند . ازاينرو هيچ پزشكى در سراسر جهان براى مطالعهء صدها كتاب و مجلهء پزشكى گوناگون كه بهر سال در پنج قارهء جهان چاپ و منتشر مىشود و حاوى اكتشافات جديد است ، وقتى و مجالى و فرصتى و حالى ندارد و بر خلاف آنچه كه ظاهرا تصور مىشود ، به هر قدر زمان پيش مىرود پزشك ، بيش از پيش ، در گردابى از تئوريها و فرضيات و اكتشافات تازه غرق مىشود و دست و پا مىزند و به جايى راه نمىبرد ! اين است كه از همان دهههاى اول قرن بيستم پزشكان براى رهايى از اين گرداب كار را آسان كردند و بجاى درمان علل اصلى بيمارى كه شناخت آن متعسر و متعذر است به تسكين و تخفيف علايم بيمارى پرداختهاند ( يعنى درمان علامتى ) و اين همان چيزى بود كه تراستهاى دارو آرزو مىكردند و مىكنند و خواهند كرد . ولى از همان اوايل قرن بيستم بسيارى از پزشكان كاردان و دانشمند كه از وجدان پيروى مىكردند به اين طرز عمل سخت تاختند و اكنون هم مىتازند . ولى افسوس كه فرياد آنان به جايى نرسيده است و نخواهد رسيد . تا آنجا كه ما مىدانيم دكتر مارتينه « 142 » يكى از نخستين پزشكان دهههاى اول قرن بيستم است كه در مقدمهء كتاب خود به نام تراپوتيك كلينيك « 143 » چاپ 1926 به اين نوع درمانهاى علامتى مىتازد و آن را يكى از خطاهاى فاحش پزشكى مىداند و مىگويد :
« يكى از خطاهاى خطير و خطرناك كه متاسفانه بسيار معمول شده اين است كه در راه كشف داروهايى كوشش مىشود كه براى درمان علامات بيماريها سودمند است و حال آنكه مىدانيم كه ممكن است علامتهاى هر بيمارى در اثر چندين علت مختلف بروز كرده باشد . ناگفته پيدا است كه علايمى مانند سرفه ، تب ، خونريزى ريه ، ازدياد فشار خون ، لاغرى ، چاقى ، آنژين صدرى و غيره و غيره درمان خاصى ندارد و پزشك بايد علتهاى حقيقى را بجويد و همهء كوشش خود را در راه درمان آنها به كار برد . مثلا امروزه معمولا از داروهايى سخن به ميان مىآورند كه فشارخون را پايين بياورد يا اينكه چنين گويند :
ازدياد فشارخون - تركيبات يددار
در صورتى كه براى درمان ازدياد فشارخون در مبتلايان به حساسيت عصبى كه رگهايشان منقبض و متشنج مىشود و به همين جهت فشارخون آنها بالا مىرود بايد به تسكين اعصاب پرداخت و در كسانى كه ازدياد فشارخونشان به علت التهاب مزمن كليه
هامش
( 142 ) .Martinet( 143 ) .Therapeutique Clinique