فشرده اين مقاله در روزنامه اطلاعات مورخ 22 / 6 / 1334 درج گرديده است .
فراموشى و خودباختگى
آقاى دكتر عبد ا . . . احمّديه كه مطالعات زيادى در طب قديم داشته و تأليفات متعددى در اين باب دارند و معتقد به داروهاى نباتى مىباشند مقاله مفيد و جالب توجهى راجع به « سردى » و « گرمى » مزاج و اثر آن در قوه حافظه نوشتهاند كه در زير به نظر خوانندگان گرامى مىرسد .
بارها از اينجانب سؤال كردهاند چرا بسيارى از شاگردانى كه مىدانيم ساعى و زرنگ هستند در موقع انجام امتحانات خود را باخته و هرآنچه را مىدانند از ياد مىبرند ؟ جهت و علت طبى آن از نظر ابو على سينا و ديگر پزشكان ديرين چيست و راه چاره آن به عقيده گذشتگان چه مىباشد ؟ قطع نظر از مبحث روانشناسى و بررسىهاى پزشكى امروزى ، كه توضيح آن را كارشناسان مسائل روانى ، متخصصان غدد مترشحه و ديگر آگاهان فن به عهده دارند ، در اينجا لازم مىداند نظرات پزشكان متقدّم را بيان دارد .
پيشينيان مىپنداشتند كه مواد غذائى در اثر ترشحات دهان ، معده ، رودهها ، كبد و لوزالمعده دچار تغييرات و استحالاتى شده و سرانجام به صورت كشكاب درمىآيند كه از راه رودهها جذب و به وسيله عروق به جگر مىروند . جگر در اثر اعمال طبيعى خود آن را پخته و با تغييراتى به چهار شكل و گونه متفاوت از هم درمىآورد كه جمعا تشكيل خون را در بدن مىدهند :
1 - گونه اول مانند گل كدر ، تار و سنگين است كه سودا ناميده مىشود .
2 - گونه دوم ماده لزج سفيد مانندى است كه نسبتا سبكتر بوده روى سودا قرار مىگيرد و بلغم ناميده مىشود .