قسم پنجم در انواع نبض مركّب رباعى به اعتبار عظم و صغر و قوّت و ضعف و تواتر و تفاوت و امتلاء و خلاء
و اين نيز شانزده نوع باشد :
1 . نبض عظيم و قوى و متواتر و ممتلى
2 . نبض عظيم و قوى و متواتر و خالى
و اين هر دو نوع ، بدون تقدّم سرعت بر تواتر و نيز بنا بر ضدّ قوى و خالى ، حاصل نمىشود .
3 . نبض عظيم و قوى و متفاوت و ممتلى
سببش كثرت حاجت كه به عظم تمام شود * و قوّت قوّه * و امتلاء شريان از خون و روح است .
4 . نبض عظيم و قوى و متفاوت و خالى
و اين ، به سبب ضدّ ميان قوى و خالى ، صورت حصول نمىبندد .
5 . نبض عظيم و ضعيف و متواتر و ممتلى
سببش كثرت حاجت * و ضعف قوّه * و امتلاء ماده است .
6 . نبض عظيم و ضعيف و متواتر و خالى
سببش كثرت حاجت و ضعف قوّه است .