تأثير باقى مىماند ، لكونه على المجرى الطبعى . و امر طبعى دائمى مىباشد يا اكثرى .
و ايضا كسى كه به آب گرم غسل كند - خصوص در حمام - پس در اوّل ، يعنى قبل از آنكه در تحليل افراط شود ، نبض او عظيم و قوى شود بنا بر تزيّد قوّه و حاجت .
موجب ازدياد قوّه انعاش حرارت غريزى است و تفتيح مسام كه مسهّل تحليل فضول مثقّله على القوه است . و باعث تزيّد حاجت سخونت آب و هوا بود .
و بعد از آنكه تحليل به افراط شود ، نبض ضعيف و صغير گردد ؛ لضعف القوة بفرط التحليل .
و اگر استحمام به آب سرد نمايند و ظاهر تن سرد شود و در باطن حرارت محتقن و جمع گردد ، نبض قوى و اندك عظيم شود .
موجب زيادتى قوّه قوّت آلت اوست كه حرارت باشد . و سبب عظم اندك افزونى قوّه مع برد مكثّف آلت است .
و در رياضت معتدل نيز نبض به تدريج عظيم و قوى گردد ( بنا بر انعاش حرارت غريزى ) .
اما در آخر رياضت سريع و متواتر شود ؛ لما سنبيّنه ان شاء اللّه تعالى .
2 . نبض عظيم و ضعيف
و اين نوع محصلة الوجود نيست . چه ، عظم نبض را قوّت شرط است و ضعف آن موجب صغر است . پس ، اجتماع عظيم با ضعيف ممكن نباشد ، مگر آنكه سببش كثرت حرارت باشد . چه ، در صورت شدّت حاجت نبض عظيم با ضعيف ممكن الجمع است ؛ كما مرّ فى اسباب نبض العظيم .
3 . نبض صغير و قوى
سبب صغر اين نبض به جز انضغاط قوّه تحت مادهء غذايى يا خلطى صورت نبندد . چه ، ظاهر است كه :
- سببش اگر ضعف قوّه بود ، اجتماع او با قوى محال است .