بذر كتان مدقوق مخلوط به عسل و موم بر ناخن بستن ، محسّن لون و مزيّن بر حسن اوست .
روغن شبت نافع است اوجاع مفاصل و آلام عصبانيه را .
خوردن سه درم روغن جوز هر روز تا يك هفته نافع است وجع ورك را .
دقيق ترمس با سركه مسكّن وجع مفاصل بارده است ، و حارّه را نيز مفيد است .
كبريت را با سركهء گرم كرده بر نقرس ضماد نمودن نافع است ، و همچنين طلا كردن نقرس مفاصل را به خيار شنبر .
و روغن نارجيل بليغ النّفع است در رياح ظهر و وركين و ركبتين ، و محلّل بلغم است .
شرب نيم مثقال زراوند مدحرج هر شب نافع است اوجاع مفاصل را .
ضماد كردن شيطرج نافع است وجع ورك را .
سنا نافع اوجاع مفاصل از صفرا و بلغم و نقرس است و هرگاه نيم اوقيه در . . . « 142 » اوقيه زيت بجوشانند و بنوشند ، مخرج خلط خام از پشت و وركين است .
سندروس مسحوق مخلوط به روغن گل نافع شقاق يدين و رجلين است .
ضماد كردن كف پا به برگ كنار دافع است حرارت آن را .
صابون با مثل آن حنا بر زانو بستن وجع را ساكن نمايد .
عنبر محلول در روغن بر فقار ظهر ماليدن مسكّن جميع اوجاع عصب است .
ضماد كردن تخم ترب نافع وجع مفاصل است .
قسط مسكّن است اوجاع بارده در عضل و همچنين طلاى روغن او .
ضماد كردن هندباء نافع است وجع نقرس را ، و شرب او از تخم و بيخ عظيم النّفع است بدن را .
تمام شد معالجات اعضاء سبعهء آليه در دار الخلافهء طهران در پانزدهم شهر شعبان المعظّم در سنهء هزار دويست هفتاد و هفت « 143 » ، ولى از آنجايى كه ترتيب و ضابطهء استادان در بيان تدبير و معالجه از فرق الى قدم ، مراعات هر عضوى به انفراده شده و حمّيات عارضهاى است عامّ ، بعضى به و تيرهاى كه در دست دارند حمّى را چون عرضى است عامّ ، ذكرى جداگانه فرمودهاند . حقير نيز به مراعات رأى بعضى استادان در جزو خاتمه على حدّه ضابطه و عرض داشتهام و به كلّيتى مختصر پرداختهام تا متناظران را در خاتمه به اعتبار بصيرت قليلى در حقايق وجود ، انتباهى دست دهد كه اسباب بصيرت شود .
هامش
( 142 ) . افتادگى مقدار زيت از نسخهء اصلى است .
( 143 ) . هزار دويست هفتاد و هفت : به همين صورت در نسخه آمده است .