مملكتى در سال 1320 شمسى طبق قانونى كه از مجلس شوراى ملى گذشت به وزارت بهدارى تبديل گرديد . اين وزارتخانه در سال 1355 به وزارت بهدارى و بهزيستى تغيير نام داد .
در سال 1364 ، بر طبق قانون مجلس شوراى اسلامى به منظور استفادهء مطلوب و هماهنگ از امكانات پزشكى كشور در جهت تأمين و تعميم بهداشت و درمان و بهزيستى و آموزش و پژوهش پزشكى به « وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكى » تبديل گرديد . نكتهء شايان توجه در قانون مزبور اين است كه وزارت جديد موظف شد اجراى بند 4 اصل سوم قانون اساسى را به منظور تقويت روح بررسى ، تتبع و ابتكار در زمينهء علمى و فنى پزشكى تحقق بخشد .
همچنين سطح تحقيقات بنيادى و كاربردى را در كليهء رشتههاى پزشكى ارتقاء داده و همراه آن در توسعهء دانش پزشكى و نظارت بر پژوهشهاى علمى و هماهنگ ساختن واحدهاى تحقيقات پزشكى و مؤسسات و مراكز پژوهشى موجود اقدام نمايد . طبق مادهء 6 همين قانون اين وزارتخانه موظف است از ادغام دانشكدههاى گروه پزشكى وزارت فرهنگ و آموزش عالى و مجتمعها و مؤسسات آموزشى و آن تعداد از بيمارستانهاى وزارت بهدارى و بهزيستى منتقله به اين وزارتخانه كه توان آموزشى دارند ، دانشگاههاى علوم پزشكى را تأسيس نمايد . بهعلاوه ، نسبت به توسعه آنها و ايجاد مراكز جديد در چهارچوب سياستهاى آموزش عالى كشور با فراهم آوردن امكانات و وسايل و تجهيزات لازم اقدام كند .
در قانون تشكيل وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكى پيشبينى شده كه بانوان در رشتههاى تخصصى زنان و مامائى و رشتههاى بالينى پزشكى بايد به مرحلهء خودكفائى برسند . همچنين كليهء مؤسسات و واحدهاى بهداشتى و درمانى كشور كه از طريق بخش خصوصى و غيردولتى در امر بهداشت و درمان فعاليت دارند ، بايد تحت نظارت و كنترل و برنامهريزى وزارتخانهء مزبور قرار گيرند . بهعلاوه ، با همكارى وزارت كشاورزى طرح احياء داروهاى گياهى و استفادهء گسترده از آنها اجرا شود . از طرف ديگر ، بر طبق همين قانون ، منظور از كلمه « پزشكى » كليهء رشتههاى پزشكى از قبيل پزشكى ، دندانپزشكى ، داروسازى ، علوم بهداشتى ، پرستارى ، مامائى ، تغذيه ، توانبخشى ، بهداشتكارى دهان و دندان ، كاردانى بهداشت خانواده ، كاردانى مبارزه با بيماريها و پيراپزشكى ( علوم آزمايشگاهى تشخيص طبى ، تكنولوژى و راديولوژى ، اوديومترى و اپتومترى ) است .
تشكيلات منطبق با اين قانون در استان گيلان از اين قرار هستند :
- سازمان منطقهاى بهداشت و درمان استان گيلان .
- دانشگاه علوم پزشكى گيلان .
- سازمان بهزيستى استان گيلان ( به صورت مستقل ) .
- سازمان تأمين اجتماعى استان گيلان ( به صورت مستقل ) .
سازمان منطقهاى بهداشت و درمان استان گيلان
ملاحظه شد تا اواخر دورهء قاجاريه تشكيلات مجلس حفظ صحهء دولتى در گيلان منحصر به چند تن مامور بود و ظاهرا توسط آنان امور بهداشت و درمان گيلان انجام مىگرفت . در سال 1305 شمسى تشكيلات صحيهء گيلان پا به
نماى سازمان منطقهاى بهداشت و درمان استان گيلان در سال 1371
عرصهء وجود گذاشت و در همين سالها اقدام به استخدام و اعزام پزشك به شهرستانها گرديد . در سال 1313 شمسى صحيهء گيلان به بهدارى گيلان تغيير نام داده شد . در سال 1320 به دنبال تشكيل وزارت بهدارى ، در گيلان نيز همان تشكيلات و عمليات ادامه يافت و رو به گسترش نهاد تا به وضع امروزى درآمد .
بهدارى و بهداشت
بايد دانست از ابتداى تشكيل وزارت بهدارى ( 1320 شمسى ) فعاليتهاى فنى آن به وسيلهء دو ادارهء كل انجام مىگرفت : 1 - ادارهء كل معاونت عمومى كه مسئوليت امور درمان مملكت را به عهده داشت و در گيلان ادارهء بهدارى اين امور را انجام مىداد . 2 - ادارهء كل بهداشت كه انجام امور بهداشتى بهويژه پيشگيرى و مبارزه و ريشهكنى بيماريهاى مسرى را عهدهدار بود و در منطقهء گيلان نيز ادارهء بهداشت به امور مزبور رسيدگى مىكرد .
در سال 1331 « سازمان همكارى بهداشت » كه در واقع مجموعه بهداشت اصل 4 ، بهداشت سازمان برنامه و بهداشت وزارت بهدارى بود با كمك ادارهء همكاريهاى فنى ايالات متحدهء آمريكا در ايران بهوجود آمد . اين سازمان مدت 3 سال برنامههاى جديد بهداشتى را با اصول و روشهاى نوين بهطور نمونهاى در گيلان اجرا نمود . تا آنكه در سال 1335 به دنبال ضميمه شدن سازمان مذكور به ادارهء كل بهداشت وزارت بهدارى ، شعبهء گيلان نيز با كليهء تشكيلات خود در ادارهء بهداشت استان يكم ادغام گرديد . واحدهاى ادارهء بهداشت استان گيلان عبارت بودند از : طب پيشگيرى ، مهندسى بهداشت ، بهداشت مادران و كودكان ، مبارزه با بيماريهاى آميزشى ، پرستارى ، آموزش بهداشت ، بهداشت روانى ، خدمات بهداشتى ويژه ، امور اجتماعى پزشكى و بهداشتى ، آمار و اطلاعات بهداشتى و نيز واحدهاى ادارى و مالى مورد لزوم .
اين واحد در زمينهء بهداشت و مبارزه و ريشهكنى عليه بيماريهاى واگير به