همچنين يونيسف به عنوان يك صندوق اضطرارى براى تأمين رفاه كودكان جهان آغاز بهكار كردند . هدف عمدهء سازمان جهانى بهداشت « رساندن همهء انسانهاى ملل مختلف جهان به بالاترين سطح ممكنه از سلامتى » بوده است .
امروزه همهء كشورهاى جهان و از آن جمله ايران به عضويت اين سازمان جهانى مفيد درآمدهاند و رهنمودها و دستور العملهاى آن را بهكار مىبندند . اين سازمان در زمينهء بهداشت به طرق مختلف با ايران همكارى مىنمايد .
يكى از امتيازات و ويژگيهاى عمده سازمان جهانى بهداشت وسعت و گستردگى فعاليتهاى آن در زمينهء مبارزه با بيماريهاى واگير و پيشگيرى از ابتلاء به اين بيماريها است . مطالعهء فعاليتهاى انجامشده آن نشان مىدهد كه دامنهء عمليات سازمان جهانى بهداشت عليه بيمارى مهلك و جهانگير آبله چنان وسيع و مجدانه و قاطع بوده كه هماكنون در پهنهء گيتى اثرى از آن ديده نمىشود .
برخى از امراض مسرى يا بيماريهاى واگير به صورت همهگيرى يا اپيدمى
epidemy
درمىآيند مانند آبله ، طاعون ، و با ، تيفوس ، آنفلوآنزا و غيره كه در گذشته جمعيت يك منطقه ، يك كشور و حتى يك قاره را مورد تهديد قرار مىداده ، ضايعات و تلفات بهبار مىآوردند چنانكه در قرن چهاردهم ميلادى ، طاعون معروف به مرگ سياه در اروپا و آفريقا و آسيا شايع گرديد و ميليونها نفر از آدميان را به كام مرگ كشانيد . اين بيمارى در اروپا از هر 3 نفر 1 نفر را تلف كرد .
نمونههاى فراوانى از مرگومير طاعون و و با نيز در تاريخ گيلان ثبت شده است . مىدانيم كه طاعون در سال 1246 هجرى قمرى ، و با در سال 1272 هجرى قمرى و مجددا طاعون در سال 1294 و و با در سالهاى 1310 و 1322 هجرى قمرى در گيلان به صورت همهگير شيوع پيدا كرد و تلفات و خسارات زيادى بهبار آورد .
آب و هواى گيلان و مناطق شمالى ايران نيز به شيوع برخى از بيماريها نظير مالاريا كمك مىكرد و شايد مثل رايج « مرگ مىخواهى برو گيلان » « 19 » مربوط به همين موضوع باشد . دكتر فوريه طبيب مخصوص ناصر الدين شاه جملاتى را كه ساير مسافرين به در و ديوار چاپارخانه منجيل نوشته بودند بدين شرح نقل كرده است :
خوشا به حال كسانى كه از اينجا مىروند !
خدا رحم كند به حال كسانى كه به اينجا مىآيند !
روزگار به درد آنهائى برسد كه در اينجا مىمانند !
مسافرانى كه در ورود به گيلان از منجيل مىگذشتند و با پشههاى خطرناك مالاريا و مارهاى سمى و بادهاى شديد آن مواجه مىشدند خاطرهء خوشى از سفر خود نداشتند .
خودزكو ( خوچكو ) نوشته است بين شاقاچى و كاروانسراى لات ، محلى است موسوم به جهنمدره كه چهارپايان در آنجا تا شكم به گل فرومىروند و در راه اشكور به قزوين گردنهاى است موسوم به « كفنكول » كه عابرين اول وصيت خود را به جاى مىآورند و بعد از آن مىگذرند .
نفوذ تمدن غرب و ارتباط بازرگانى با اروپا و آسيا و نيز تغييرات جوى و عمران و آبادى اخير ، گيلان را از صورت يك منطقهء بدآبوهوا خارج ساخته است . اكنون در عوض آنكه مسافر به دنبال مرگ و يا استقبال از آن به گيلان برود براى تفريح و تفرج و هواخورى و استراحت و گرفتن حمام آفتاب و بالاخره استفاده از دريا و سواحل زيباى آن به گيلان سفر مىكند .
وسعت دامنهء اشاعهء بيماريها
آگاهى از انواع بيماريها ، سوانح و صدمات و همچنين اطلاع از خصوصيات آنها ، براى در پيش گرفتن بهترين سياستها در جهت گسترش بهداشت و بهبود وضعيت آن از طريق برنامهريزى بهداشتى و درمانى و ارزشيابى كارهاى انجامشده لازم و ضرورى است . بر اساس اين ضرورت طبق قوانين و مقررات بهداشتى كشور ، اعلام برخى از بيماريها به مقامات مربوط اجبارى است . از اينرو صورت اينگونه بيماريها در اختيار مؤسسات بهداشتى و درمانى اعم از دولتى و غيردولتى نظير خصوصى و خيريه و مطب پزشكان آزاد قرار داده مىشود تا موارد بيمارى مشاهده شده و تلفات آنها را به مقامات بهدارى اعلام نمايند . بيماريهاى خطرناكى كه بايد بلافاصله به مقامات مسئول گزارش شوند عبارتند از : بيماريهاى قرنطينهاى شامل آبله ، تب راجعه ، تب زرد ، تيفوس ، طاعون و و با . از طرف ديگر ، با توجه به نقش همهگيرى سريع بيماريهاى قرنطينهاى در جهان و لزوم انجام اقدامات پيشگيرى و مبارزه عليه آنها ، مقامات ذيربط مملكتى موظفند در اسرع وقت سازمان جهانى بهداشت را در جريان قرار دهند .
بر پايهء اين مقررات ، در صورتى كه بيمارى يا فوت از آن توسط پزشك معالج به مقامات بهدارى اعلام نشود و يا در اين كار كوتاهى نمايد و همچنين اگر در محل واقعه پزشك اشتغال يا حضور نداشته باشد لازم است افرادى كه از جريان بيمارى اطلاع حاصل مىكنند مانند مأموران تغسيل و تدفين و امثال آنها مورد بيمارى را اعلام نمايند .
بايد دانست آمار و اطلاعات مربوط به بيماريهاى واگير از سال 1321 از مؤسسات بهداشتى و درمانى دولتى و غيردولتى استان گيلان جمعآورى گرديده و آنها را مىتوان به عنوان قديمترين آمار و اطلاعات تا حدودى قابل اعتماد در پژوهشهاى بهداشت و درمان مورد استفاده قرار دارد . مثلا جدول شمارهء 1 موارد بيماريهاى واگير مشاهدهشدهء استان گيلان را در سال 1337 نشان مىدهد . با بررسى اين جدول مىتوان به آگاهيهاى زير دست يافت .
1 - تعداد بيماريهاى واگير مشاهدهشده به تفكيك نوع بيمارى و بر اساس گزارشهاى مؤسسات بهداشتى و درمانى مستقر در استان گيلان .
2 - نسبت درصد موارد گزارششده هر بيمارى واگير به كل موارد بيماريهاى واگير گزارششدهء استان گيلان .
3 - درجه بروز هر بيمارى واگير در هر 000 ، 100 نفر جمعيت سال
هامش
( 19 ) . در مورد مثل مزبور تعبيرهاى گوناگون وجود دارد از جمله آنكه گفته شده است كه سپاهيان اعزامى خلفا در قرون اوليهء اسلامى و نيز لشكريان حكومتهاى مركزى در نبرد با ديليمان شجاع و بىباك و آشنا به مواضع جغرافيائى محل غافلگير شده به هلاكت مىرسيدند ، بدينجهت عزيمت به گيلان منجر به مرگ مىشده است .