تخطي إلى المحتوى الرئيسي

كتاب گيلان ( فارسى ) — صفحة 303

مساهمون:

ص٣٠٣
نسبت شرايط جايگاههاى صيادى از 1250 متر تا 1600 متر متغير بود . هريك از واحدهاى تور تراكتورى روزانه دو بار اقدام به تورپراكنى و صيد مىنمودند و در پايان صيد ، به هريك از صيادان تعداد يك الى دو عدد ماهى ( به نسبت فراوانى ميزان صيد ) به عنوان پاداش ( پلاخورشت ) داده مىشد . اگر روزانه سه الى چهار بار عمليات صيد انجام مىگرديد تعداد « پلاخورشتى » در دفعات سوم و چهارم به دو برابر افزايش مىيافت . در سالهاى 1327 - 1328 شمسى بر تعداد تورهاى تراكتورى افزوده شد . دو دستگاه از اين واحدهاى صيادى در ساحل انزلى و تعداد هشت دستگاه تور تراكتورى در ساحل غازيان مستقر گرديدند . بر حسب وضعيت صيد در سواحل جنوبى درياى خزر از سوى مسئولين شيلات در ساير نواحى بهره‌بردارى صيد شيلات از قبيل : حسن كياده ( ناحيه 2 ) و بابلسر ( ناحيه 3 ) چندين واحد تور تراكتورى داير گرديد كه تحت شرايط و ضوابط ذكر شده به فعاليتهاى بهره‌بردارى از ماهيها پرداختند .

روشهاى مختلف صيد ماهى

1 - رج‌مالا : به گروه صيادانى كه در مسير رودخانه‌ها و روگاههاى متصل به مرداب انزلى با استفاده از شيوه سنتى و قديمى به كار صيد اشتغال داشتند رج‌مالا گفته مىشد . هنوز نيز اصطلاح رج‌مالا در فعاليتهاى صيادى به گوش مىخورد . ابزار كار اين صيادان معمولا دام گوشگير و پايه‌هاى چوبى بود كه در سراسر عرض رودخانه استقرار مىيافت . فعاليتهاى صيادى مربوط به اين نوع صيد در مسير رودخانه‌ها از مرداب تا ملتقاى انشعاب روگاهها در نزديكى پل غازيان متمركز مىشده بدين‌ترتيب كه مسير رودخانه به مقاطع متعدد عرضى تقسيم مىگرديد و هريك از اين تقسيمات به جايگاه صيد و محل استقرار دامهاى صيادى اختصاص داده مىشد . از آنجا كه وضعيت استقرار اين دامها در طول رودخانه موجب پديد آمدن رديف دامهاى صيادى مىگرديد گروه صيادان مربوط به اين دامها را رج‌مالا مىناميدند . در حقيقت جايگاه استقرار دامهاى صيادى در اين شيوه از صيد موجب مالكيت قطعى جهت صيادان نمىشد ؛ ولى صيادان نوعى امتياز بهره‌بردارى از اين نوع جايگاهها را به خود اختصاص مىدادند تا از تعرض اشخاص ديگر مصون باشند و در عوض هرسال مبلغى تحت عنوان حق آب به اداره بندر پرداخت مىكردند . 2 - لكش‌كشى : نوعى صيد با استفاده از ابزارى به نام لكش است . لكش‌كشى از روشهاى رايج در كانال اصلى بندر انزلى ( فاصله بين پل غازيان و موج‌شكن ) و بخشهائى از روگاهها و مرداب مىباشد . صيد با روش لكش‌كشى نياز به مهارت و سرعت عمل زياد دارد . معمولا سه نفر در قايقى كه توسط دو يا چهار پارو رانده مىشود به كار صيد مىپردازند بدين‌ترتيب كه دو نفر به پارو زدن اشتغال مىورزند و يك تن مسئوليت دامگسترى را به عهده مىگيرد . گروههاى متعدد « لكش‌كشان » در مسير كانال اصلى بندر انزلى به وسيله قايقهاى صيادى در فواصل معينى مستقر شده ، دامهاى خود را در عرض كانال ماهيگيران گيلانى با استفاده از قايقهاى مخصوص ( كرجى ) و تورهاى ماهيگيرى « پره » به صيد ماهى مىپردازند . به آب مىاندازند و آنگاه دامهاى شناور به كمك جريان آب در مسير رودخانه حركت مىكند . پس از طى مسافت مشخصى ( حدود 100 متر ) در طول مسير كانال ، دامهاى گسترده‌شده در آب به سرعت جمع‌آورى مىگردد و ماهيان صيد شده همراه با لكش به داخل قايق منتقل مىشود . عمليات مزبور در طول فعاليتهاى صيادى چندين بار به‌طور مرتب تكرار مىگردد . در شيوه لكش‌كشى عمليات دام‌گسترى و جمع‌آورى آن‌كه در طول مدت صيد مكررا انجام مىشود به نيروى بدنى بيشترى نياز دارد ؛ بدين‌جهت صيادان پرتلاش و با مهارت در اين نوع از فعاليتهاى صيادى شركت دارند . 3 - ماشك : يكى از روشهاى متداول صيد در رودخانه‌هاى سواحل درياى خزر استفاده از ماشك است . ماشك بافته تورى دايره‌شكل به شعاع دو تا سه متر است . يك نفر صياد كه ماشان ناميده مىشود در محلهاى خاصى از رودخانه‌ها ، بركه‌ها و مرداب تور مزبور را مىگستراند . ماشانى يعنى ماشك افشانى يكى از شيوه‌هاى صيد انفرادى توأم با مهارت و قدرت مىباشد . صيادان براى گستردن كامل ماشك امتياز ويژه‌اى قائل هستند . چگونگى عمليات صيد با ماشك به شرح زير مىباشد : مجموعه بافته تورى توسط طناب يا بند كه به مركز دايره تور متصل است دسته‌بندى شده ، حلقه انتهائى طناب در مچ صياد محكم مىگردد و وزنه‌هاى متصل به محيط بافته تورى موجب سنگينى قسمت انتهائى ماشك مىشود . ماشك دسته‌بندىشده در دستهاى صياد بر اثر چرخش بدن در محور كمر به فضا پرتاب مىشود كه بر اساس قانون گريز از مركز وزنه‌هاى متصل به محيط ماشك باعث باز شدن آن در فضا مىگردد و به همين كيفيت در سطح آب گسترش يافته بر اثر سنگينى قطعات سرب ( وزنه‌ها ) ضمن غوطه‌ورى آن در آب ، از جهات مختلف ، لبه انتهائى ماشك به يكديگر نزديك شده ، به ملايمت جمع مىگردد . ماهيهائى كه در گستره ماشك شناور هستند و با شنيدن