تحقيقاتى موردنياز كشور در زمينه آبزيان شناسائى و مورد بررسى قرار مىگيرد . اميد است در آينده ، اين سازمان با بهرهگيرى از امكانات بالقوهء تحقيقاتى و رهائى از مشكلات فعاليتهاى اجرائى از نظر نيل به اهداف مطالعاتى و تحقيقاتى در زمينهء علوم و فنون شيلات توفيق بيشترى يابد .
مراحل تغيير روشهاى صيد از مرداب تا دريا
در مطالعه مراحل تغيير روشهاى صيد از مرداب تا دريا بايد به موارد ذيل توجه نمود :
1 - اجارهداران رودخانهها و صيادان مرداب ، تا قبل از جنگ جهانى دوم و گسترش دامنه جنگ به سرزمينهاى روسيه ، تحت شرايط و مقررات ويژهاى ، كه از سوى كمپانى ليانازوف وضع گرديده بود ، به صورت گروههاى پراكنده در مرداب به صيد ماهيان فلسدار مشغول بودند .
شيلات ليانازوفها به منظور تحصيل رايگان ماهيان سوف ، اسبله و كپور شصت جايگاه صيد را به گروههاى صيادى ماهيان غيرحرام ( فلسدار ) واگذار نموده بود كه اين صيادان مطابق شرايط مربوط به مقررات و ممنوعيت صيد در مسير اصلى رودخانههاى حوزه مرداب ، كليه ماهيان سوف ، اسبله و كپور را رايگان به شيلات تحويل مىدادند و بقيه ماهيان حلال يعنى فلسدار را به نفع خود ضبط مىكردند .
از سوى ديگر رودخانههاى ضلع جنوبى مرداب انزلى به خوانين و سرمايهداران محلى به صورت اجاره واگذار گرديده بود كه اين گروه از صيادان با احداث « كولهام » « 21 » در مسير رودخانه اقدام به صيد مىنمودند . يكى از شرايط بهرهبردارى در اين رودخانهها عدم استفاده از موانع صيد در طول مسير دريا تا مصب رودخانه بوده است كه كارگزاران روسى با نصب « ماياك » « 22 » در مناطق مختلف مرداب ، از فعاليتهاى صيد توسط صيادان آزاد در اين مناطق جلوگيرى مىكردند .
مصائب ناشى از جنگ جهانى اول و نياز شديد دولت روسيه به مواد غذائى موجب شد كه كارگزاران روسيه عمليات بهرهبردارى آبهاى ايران را با شدت بيشترى ادامه دهند ؛ لذا جهت دستيابى به ماهيان گوناگون مرداب انزلى ، علىرغم مقررات و قوانينى كه خودشان وضع كرده بودند ، در مصب رودخانههاى يادشده توسط كارگران و صيادان شيلات اقدام به صيد نمودند .
2 - پراكنش صيادان در طول مسير روگاهها ( رجمالا )
علامتگذارى مسير عبور ماهيان به مرداب و در نهايت به رودخانه ، اين امكان را فراهم مىساخت كه تعدادى از ماهيان مولد در گستره مرداب جهت تخمريزى ، خود را به پناهگاههاى امن برسانند و به اين ترتيب همه ساله تعادل بين صيد و ذخاير مرداب از نظر ماهيان گوناگون حفظ گردد . ليكن اقدام عوامل ليانازوف در مصب مرداب و صيد ماهيان مولد توسط « پرههاى » شيلاتى كه عمدتا از حاجىترخان روسيه به مرداب انزلى انتقال يافته بود لطمات جبرانناپذيرى به ذخائر مرداب وارد ساخت .
اقدامات مسئولين شيلات ليانازوف و بسيج همه امكانات در جهت صيد ماهيان گوناگون مرداب انزلى حوادثى را بهبار آورد كه ذيلا ذكر مىگردد :
الف - اجارهداران رودخانههاى ضلع جنوبى مرداب انزلى به نقض قوانين صيد اعتراض كردند و از پرداخت مال الاجاره استنكاف نمودند ، لذا مسئولين شيلات ليانازوف با اين گروه از صيادان روش مماشات را در پيش گرفتند .
ب - بهرهبرداريهاى مكرر و بىرويه در مصب خليج و از بين بردن ماهيان مولد ، ميزان صيد ماهيها را در خليج به شدت كاهش داد . تنها عامل كاهش صيد در سالهاى فعاليت كمپانى ليانازوف و سالهاى بعد از آن صيد غارتگرانه و بىوقفه توسط اين كمپانى بوده است زيرا منحنى نمودار تغييرات ارتفاع سطح آب درياى خزر در سالهاى 1305 و 1306 شمسى ( 1926 و 1927 ميلادى ) روند افزايش را نشان مىداد ، از طرف ديگر در آن زمان هنوز مرداب انزلى از خطر آلودگيهاى صنعتى و سموم كشاورزى مصون بوده و هيچگونه تغييرات شديد اكولوژيك در آن بوجود نيامده بود .
كاهش ميزان صيد در محدودهء خليج انزلى و عمليات صيد مؤسسه شيلات در دهانه خليج اندكاندك توجّه صيادان را به « روگاهها » جلب نمود و هر گروه از صيادان آزاد در منطقهاى از كرانههاى « روگاهها » اقدام به فعاليتهاى صيد نمودند . اين گروه از صيادان به نام « رجمالا » « 23 » معروف شدند .
هنگامى كه فعاليت اين صيادان در حاشيه « روگاهها » گسترش يافت به دليل سهولت انجام اينگونه صيد عده زيادى از ساكنين انزلى و غازيان به اين گروه از صيادان پيوستند و بنابر گفته معمرين ، گسترش صيادان رديفكار ( رجمالا ) در سرتاسر حواشى « روگاهها » و كانال انزلى تا مجاورت « دهنه » يعنى موجشكن فعلى امتداد يافته بود . مسئولين شيلات ليانازوف با توجه به سوابق قبلى از برخورد با اين پديده امتناع ورزيده با همه امكانات و عوامل موجود ماهيان صيدشده از دهانه خليج را به روسيه منتقل مىساختند .
پس از احداث پلهاى متحرك غازيان و انزلى ( 1318 - 1314 شمسى ) تعداد زيادى از كرجىبانان ( بيش از 200 نفر ) كه به حملونقل مسافر و كالا در دو سوى رودخانه از بندر انزلى به غازيان و بالعكس اشتغال داشتند بىكار شدند . بدينجهت اين گروه نيز به جرگه صيادان رجمالا پيوستند .
3 - تشكيل اولين گروههاى شركتهاى تعاونى ماهيگيرى « آستانهاى صيد »
مقارن سالهاى 1320 شمسى با بروز جنگ جهانى دوم و احتياج شديد دولت روسيه به مواد غذائى مقررات ويژهاى در امر صيد در روگاههاى منشعب از مرداب انزلى وضع گرديد و گروههاى پراكنده صيادان « رديفكار » يا رجمالا در اجتماع صيادى متشكل از 60 تا 80 نفر تحت عنوان « آستان » در گلوگاه روگاهها بوجود آمدند .
يكى از هدفهاى عمده ايجاد « آستان » هاى صيادى ، نظارت مسئولين شيلات بر كار صيد و كنترل صيد اين اجتماعات صيادى بود ؛ روسها با گماردن مأمورين خويش و بدست آوردن ماهيان صيدشده بسيارى از نيازهاى روسيه
هامش
( 21 ) . كولهام ، سدّ چوبى كه در عرض رودخانهها احداث شده مانع عبور ماهى به قسمت علياى رودخانه مىگردد .
( 22 ) . ماياك ، شناورهاى گوناگونى است كه جهت علامتگذارى در سطح آب به وسيله وزنه مستقر مىگردد .
( 23 ) . رج به معنى رديف و مالا همان صياد است . به علت گسترش رديفى دامهاى اين صيادان در حاشيه روگاهها آنان را صيادان رديفكار با رجمالا مىنامند .